EUR/USD GRAFİĞİ

 Çorap Sanayicileri Derneği Yayını

Yıl 4   Sayı 14    Mayıs 2004

ÜLKE RAPORU : TAYVAN

Chaolun ARACI

Resmi adı                      : Tayvan

Resmi dili                      : Çince (Mandarin)

Dini                                : Budizm, Hıristiyanlık, İslam

Devlet Başkanı             : Mr. Chen Shui-bian

Başbakan                     : Mr. Yu Shyi-kun

Nufus                             : 23.1 milyon

GSMH                           : 288.8 milyar US$

İşsizlik Oranı                 : 4.6%

Kişi Başına Milli Gelir  : 12,660 US$

Toplam İhracat/İthalat  : 140.4/131.9 milyar US$

Döviz Rezervi               : 180 milyar US$

Tayvan Doları               : USD/TWD=32.8 (Nisan 2004)

Bir zamanlar ucuz güneş gözlüklerinin, oyuncakların ve şemsiyelerin üretildiği ülke olarak anılan ada ülkesi Tayvan, inanılmaz bir değişim sürecinden geçerek, bu günlerde yüksek teknoloji ürünlerin yaratıldığı bir ülke haline gelmiştir.

Çin yönetiminin 1949 yılında Mao önderliğindeki koministlere geçmesinden sonra Tayvan adasına kaçan eski yönetim 1950 yıllına kadar adada ekonomik olarak zor günler geçirmiştir. 1950 yılında çıkan Kore şavaşı sonrası Amerika’nın Tayvan’ı destekleme kararı ve yaptığı ekonomik yardımlar sonrası ekonomisini düzeltmeye başlamıştır. Kişi başı gelirin 50 US$ olduğu 1950’lerde konserve gıda üretimiyle başlayan ekonomik dönüşüm süreci 1960’larda tekstil, 1970’lerde petrokimya, 1980’lerde enformasyon teknolojileri ve son olarak 1990’larda semikondüktör alanında devam etmektedir. Bu süreçte Tayvan’ın ihracat ürünleri de dramatik bir dönüşüm göstermiştir. Tayvan 1987 yılına kadar ihracatının % 48’ini emek-yoğun sektörlerle ve yalnızca %18’ini yüksek teknoloji ürünlerle yapmaktaydı. Bu dağılım 2000 yılında %54 yüksek teknoloji ve %14 ise düşük teknoloji olarak değişmiştir. Tayvan, uzun vadeli planlanan bir ekonominin, devlet ve sanayi işbirliğiyle hangi noktaya gelebileceğine iyi bir örnektir.

Bu değişim toplumada olumlu olarak yansımıştır. Tayvan’ın büyüme hızı 1970-90 arasında ortalama %8-10 aralığında değişirken, 1952 yılındaki 15:1 olan zengin ve fakir arasındaki fark son yıllarda 5,5:1 oranına gerilemiştir. Tayvan’ın işsizlik oranı da son elli yılda ortalama %2 oranında seyretmiş ve yalnızca son iki yılda %4’ün üzerine çıkmıştır. Tayvan 60’lı yıllara kadar önemli bir döviz rezervine sahip değilken ihracatındaki ani artış sayesinde 1973 yılındaki 1 milyar US$ rezervden son yıllardaki 180 milyar US$’a yükselmiştir.

Son yirmi yılda hızlanan bu değişimin en önemli nedenlerinden birisi devletin yönlendiriciliğiyle 1980 yılı sonunda devreye alınan bilim parkları projesidir. Yüksek teknoloji alanında verilen vergi teşvikleri, finansal kaynaklara kolay erişim, altapı desteği ve tersine beyin gücü yanında ülke insanının yüksek eğitim seviyesi de (2001 yılı istatistiklerine göre Tayvan gayri safi milli hasılasının %5.6’sını veya 16,3 milyar US$’ı eğitime harcamaktadır) Tayvan’ın ileri ülkelerle olan mesafesini kısa sürede kapatmasına yardımcı olmuştur. 2002 yılı değerlerine göre Tayvan, 30’un üzerindeki üründe dünyanın ilk  üç üreticisi arasında yer almaktadır. Bunlar arasında dijital kameralar, ADSL modemler, LCD ekranlar, bilgisayar boardları, monitörler, notebook bilgisayarlar, optik disk okuyucular, semikondüktörler, kablosuz network ürünleri vs. sayılabilir. Tayvan ayrıca dünyanın yüksek teknoloji alanında çok bilinen firmalarından Apple, Dell, Fujitsu, Hewlett packard, IBM, Siemens, Sony ve Toshiba ile ortak çalışan firmalara sahip olup bu markaların hepsinin Tayvan’da ayrıca araştırma ve geliştirme merkezleri bulunmaktadır. 

Tekstil Sektörü

Tekstil sektörü Tayvan için 50 yıldan beri önemli bir döviz gelir kaynağıdır. Adanın bir kısım tekstil şirketleri 1980’li yılların ortasından sonra işçi maliyetleri ve arsa fiyatlarındaki artış yanında devreye giren kısıtlayıcı çevre koruma yasaları nedeniyle rekabetçi kalabilmek için güneydoğu Asya’ya ve Çin’e taşınmak zorunda kalmıştır. Tayvan’da kalmayı seçen tekstil şirketleri ise reformlar yapmaya zorlanmışlardır. Bu bağlamda küçük ölçekteki aile şirketleri orta boy veya büyük şirketler haline dönüşerek maliyetleri düşürücü önlemler almış yaratıcı yönetim tarzlarıyla da kalite ve verimlilikte önemli artışlar sağlamışlardır. Öte yandan Tayvan pamuk, yün, ipek, veya diğer doğal hammaddelere sahip olmadığından, tekstil endüstrisi doğal ürünlere alternatif olan sentetik lifleri yaratmıştır. Bugün, Tayvan tarafından geliştirilen sentetik lifler dünya çapında üne sahiptir. 2001 yılında Tayvan 3 milyon tonun üzerinde sentetik lif üretimiyle dünyada üçüncü sırada yer almaktadır. Aynı yıl Tayvan 14 milyar US$’nin üzerinde sentetik lif, iplik, konfeksiyon ve aksesuarlarını içeren tekstil ürünleri ithal ve ihraç etmiştir.

Ticaret Partnerleri

2002 yılı rakamlarına göre 30.9 milyar US$’la Hong Kong ve 26.8 milyar US$’la Amerika Tayvan’ın en önemli iki ihracat pazarıdır. Bu ülkeleri sırasıyla Japonya ve Avrupa Birlliği izlemektedir. Tayvan hükümeti şirketlere Çin ile ticaretini ikinci bir ülke aracılığıyla yapma zorunluluğu getirdiğinden, Tayvan’ın Çin’le yaptığı ticaretin tümü Hong Kong üzerinden gerçekleşmekte ve bu nedenle de kayıtlarda Hong Kong, Tayvan’ın en büyük ihracat pazarı olarak gözükmektedir. Tayvan’ın en önemli ihracat ürünleri arasında bilgisayar ve parçaları, elektrikli makinalar, mekanik aletler, plastik, tekstil ürünleri ve demir çelik sayılabilir.

En büyük ithalat ise 27.3 milyar US$’la Japonya’dan yapılmaktadır. Tayvan sanayisi, enformasyon ve otomotiv teknolojileri alanında, üretim teknolojisi ve yedek parça açısından Japonya’ya oldukça bağımlıdır. Tayvan’ın ikinci büyük ithalat pazarı 18.1 milyar US$’lık büyüklükle Amerika’dır. Tayvan’ın en  önemli ithalat kalemleri ise elektrikli makinalar, mekanik araçlar, petrol ürünleri ve hassas makinalar olarak sayılabilir.

Türkiye-Tayvan ticaretine bir göz atacak olursak, Tayvan’dan çoğunlukla bilgisayar ve parçaları, muhtelif makinalar ve yedek parçaları, sentetik flament iplik alırken Tayvan’a çoğunlukla demir çelik olmak üzere bor madeni ve mermer ihraç ettiğimizi görebiliriz. Ayrıca küçük miktarlarda tekstil ürünleri de ihracat kalemlerimiz içinde yer almaktadır.

Tayvan – Turkiye ticareti  (Milyon Dollar) 

Kaynak: Tayvan Gümrük Kayıtları

Yatırım Bilançosu

2002 yılı itibarıyle Tayvan’a yapılan toplam yatırım 32 milyar US dolarıyken aynı dönemde Tayvan’lılar tarafından dışarıya yapılan yatırımlar 54.7 milyar US dolarına ulaşmıştır.

Birçok Tayvan şirketi aynı dili konuşmanın getirdiği avantajın yanında Çin’deki ucuz işgücü ve düşük üretim maliyetlerinden yararlanabilmek için hem emek-yoğun alanlarda hemde elektronik ve enformasyon teknolojileri alanlarında son yıllarda artan bir şekilde Çin’de yatırım yapmaktadır. Bu yatırımların resmi kaynaklara göre 43,3 milyar US$ olduğu ancak gayri resmi kaynaklara göre ise 70 milyar US$’ı aştığı tahmin edilmektedir. Tayvan şirketlerinin birçoğu ihracat mal taleplerini Tayvan’daki  fabrikaları vasıtasıyla alıp bu ürünleri Çin’deki fabrikalarında üreterek ihraç etmektedirler. En son eğilimlere göre ise Tayvan firmaları ihracat amaçlı yatırımlarını hem Çin’in Tayvan’a yakın sahil kesimlerinden iç kesimlerine doğru yöneltmekte hemde bu yatırımların dışında emlak ticareti, sigorta, bankacılık, parekende satış ve turizm alanlarına girmeye başlamaktadırlar.   

Markalaşma Çabaları

Büyük boyutlu birçok sayıda uluslararası şirkete ve markaya sahip olmamak Tayvan’ın en büyük handikaplarından biridir. Tayvan insanının Çin kültüründen gelen “ineğin kuyruğu olacağıma tavuğun başı olmak daha iyidir” Çin özdeyişinde özetlenen yatırım tarzı adada çok sayıda küçük firmanın açılmasına neden olmuştur. Tayvan şirketlerinin küçük boyutlu olması karar vemede esneklik ve hızlılık getiriyorsa da özellikle yüksek teknolojiye dayanan ihraacatlarının büyük kısmının OEM olarak adlandırılan, başka marka adına üretim yapmanın, ötesine geçememeleri  sorununu da bereberinde getirmiştir. Son yıllarda Tayvan firmalarının ucuz kaynak ve işgücü arayışı peşinde OEM üretimlerini Çin’e kaydırmaları Tayvan ekonomisinde durgunluğa neden olmuştur. Bu durumu aşabilmek için 2002 yılı ortalarında Tayvan, “Yeşil Silikon Ada” sloganıyla yüksek teknoloji ve temiz endüstrilere destek veren, altı yıl sürecek bir dönüşüm projesine başlamıştır. Bu proje kapsamında yaklaşık 75 milyar US$ harcanacak olup 2008 yılına dek sürecek bu dönemde büyüme hızının ortalama %5 olması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda Tayvan, yüksek teknoloji alanında araştırma ve geliştirme faaliyetleri konusunda dünya çapında merkez olma hedefinde çıtayı yükseltirken, yaratılacak yeni teknolojiler ise Tayvan’lı şirketlerin Çin’deki fabrikalarında üretime dönüştürülecektir.

Tayvan’ın En Değerli Markaları