|
PULLARLA
OLİMPİYAT TARİHİNDE İLKLER
Mithat ARACI
  İlk
kayıtlı Antik olimpiyat oyunları Olimpos Dağında bulunan Zeus tapınağında
İ.Ö.776 yılında başlamış olup dört yılda bir düzenlenerek 12 yüzyıl boyunca
devam etmişti. Antik olimpiyatlarda kazananlara verilen ödül, Yunan ulusu
tarafından kutsal sayılan zeytin ağacının enerjisinin, diriliğinin, kazanan
sporcunun bedenine aktarılmasını sağladığına inanılan, zeytin dallarıydı. Roma
İmparatoru I. Theodosius’un oyunları yasakladığı İ.S. 4th yüzyılın sonundan
itibaren 15 yüzyıl yapılamayan Olimpiyat oyunları 1896 yılında Fransız Baron
Pierre de Coubertin’in rehberliğinde Atina’da tekrar hayata dönmüştür. Bu amaçla
Baron Pierre de Coubertin tarafından hazırlanan düşük bütçeli ilk Modern
Olimpiyat oyunları fizibilite çalışması projenin hayata geçmesi sırasında
yükselen maliyetler karşısında bir ara iptal olma tehlikesi ile karşı karşıya
kalmıştır. Yapılan bağışların yanında, oyunlar anısına çıkarılan 12 pulun
şatışından elde edilen, orijinal bütçenin iki katı tutarındaki miktar, oyunların
iptal edilmesini engellerken aynı zamanda olimpiyat pulları kolleksiyonculuğunu
da dünyada popüler bir hobi haline getirmiştir. Dünyada yayınlanan ilk spor
temalı posta pulu olan bu seri tümüyle Antik olimpiyat tasvirlerini içerir.
Resimlerde gördüğünüz bu pullardan üçü çıplak boksörleri, araba yarışını, antik
olimpiyat stadını tasvir etmektedir.
Uluslararası Olimpiyat
Komitesinin (IOC) kurulduğu 1894 yılında Paris’te olimpiyatların özgün deyişi
olarak “Citius – Altius –
Fortius , Daha süratli - Daha yükseğe - Daha kuvvetli” Baron Pierre de
Coubertin’in yakın arkadaşı Rahip Didon’un okulunun kulüp bayrağına yazdırdığı
deyişten esinlenerek kabul edilmiştir. 
Bundan
sonra gelen 1900 yılında Paris’te yapılan ikinci ve 1904 yılında Amerika’nın St.
Louis şehrinde yapılan üçüncü modern
olimpiyat oyunları sırasında pul çıkarılmamıştır. 1906 yılında ilk oyunların 10.
yıldönümü anısına yine Atina’da düzenlenen oyunlar için ikisinin resmini
gördüğünüz 14 pulluk bir seri satışa sunulmuştur.
Londra’da 1908 yılında
düzenlenen dördüncü olimpiyat oyunları anısına da hiç bir pul yayınlanmazken
1912 yılında Stokholm’de yapılan beşinci olimpiyat oyunlarının reklamını yapmak
üzere 16 dilde vinyet çıkarılmıştır. Türkiye’den olimpiyatlara resmi ilk katılım
1908 Londra olimpiyatlarınadır. Berlin’de yapılması gereken altıncı olimpiyat
oyunları ise Birinci Dünya Savaşı nedeniyle iptal edilmiştir. 
 
Olimpiyat bayrağının
beyaz zemin üzerinde içiçe geçmiş kıtaları temsil eden beş halka bulunan dizaynı
1913 yılında Pierre de Coubertin'in tavsiyesi üzerine 1914 yılında Paris’te
yapılan IOC kongresinde kabul edildikten sonra ilk kez 1920 yılında Antwerp’te
yapılan yedinci olimpiyatta göndere çekilmiştir. Ayrıca olimpiyat yemini de ilk
kez 1920 olimpiyatında okunmuştur. Belçika bu oyunların anısına 3 puldan oluşan
bir seri çıkarmıştır.
1924 yılında sekizinci olimpiyat Paris’te
yapılmış, bu oyunlar anısına da 4 pulluk bir seri çıkarılmıştır. Bu yıllarda
Fransa hakimiyeti altında bulunan Suriye ve Lübnan da bu pulları sürşarjlı
olarak postalarında kullanmışlardır. İlk Kış Olimpiyat oyunları yine 1924
yılında Fransa’nın Chamonix kayak merkezinde yapılmıştır. Ayrıca 1924 yılında
Uruguay, Olimpiyat futbol takımının birinciliğini kutlamak üzere, üç puldan
oluşan bir seri çıkarmıştır.
  
1928 yılında Hollanda’nın başkenti
Amsterdam’da yapılan dokuzuncu Olimpiyatlar sırasında Olimpiyat meşalesi
oyunlar boyunca yakılmış, açılış törenleri sırasında barışı temsil eden
güvercinler ilk kez bu olimpiyatta uçurulmuştur. Hollanda, bu olimpiyatlar
anısına 8 puldan oluşan bir seri çıkarmıştır. Ayrıca 1928 yılında olimpiyat
halkaları pul üzerinde ilk kez Portekizin çıkardığı vergi pullarında
kullanılmıştır.
 
1932 Olimpiyatları Amerika’nın Los Angeles
şehrinde yapılmış ve biri kış olimpiyatına ait olmak üzere 3 adet pul
çıkarılmıştır.
Yunanistan’ın Olimpos Dağı’nda güneş
ışığından dev mercekler vasıtasıyla tutuşturulan ilk Olimpiyat meşalesi koşusu
1936 Berlin Olimpiyatı’nda başlamıştır. Olimpiyat Meşalesi kural olarak
oyunların yapılacağı ülkeye kadar, elden ele geçtiği ülkelerin atletleri
tarafından taşınmakta ve son atlet olimpiyatın yapılacağı stadyumdaki dev
meşaleyi tutuşturmaktadır. Açılış töreninde yakılan meşale, kapanış törenine
kadar söndürülmemektedir. Almanya üçü kış olimpiyatlarına ait olmak üzere toplam
11 adetten oluşan iki serilik bir pul ve iki blok pul yayınlamıştır. Türkiye
olimpiyatlardaki ilk altın madalyasını 1936 Berlin olimpiyatlarında Yaşar Erkan
ile güreş dalında kazanmıştır.
  
1894 yılından 1925
yılına kadar Uluslararası Olimpiyat Komitesinin hem başkanlığı hemde genel
sekreterliği görevin yerine getiren Baron Pierre de Coubertin anısına ilk pul
1939 tarihinde Haiti tarafından çıkarılmıştır.
 Türkiye’de
de olimpiyatlar anısına ilk kez 1956 Melbourne olimpiyatları için iki puldan
oluşan bir seri çıkarılmıştır.
 Türkiye
Milli Olimpiyat Komitesi Filateli ve Numizmatik Komisyonu bünyesinde organize
olan olimpiyat pullarına ve olimpiyat düşüncesine gönül küçük bir grup
kolleksiyoner zaman zaman düzenlenen TMOK Olimpiyat ve Spor Pulları Sergileriyle,
ulusararası sergi ve yarışmalar vasıtalarıyla kolleksiyonlarını sergilemek
imkanı bulmaktadırlar.
|
