|
ZOR GÜNLER BİTTİ, GÜNEŞ YENİDEN DOĞUYOR GİBİ
Mithat
Aracı
2005
yılı başında Avrupa pazarında Çin’e uygulanan çorap kotalarının
kalkmasından sonra neredeyse 20 ay geçti. Başlangıçta elimizde olan
sınırlı rakamlara sezgilerimizi de katarak analiz yapmaya
çalışmaktaydık. Son bir iki yıldır çok kötümser dönemlerden geçtik,
bulutların arasından güneş uzun süre bir türlü sıcak yüzünü gösteremedi
bize. Şimdilerde ise, Çin’in Avrupa çorap pazarında nereden nereye
geldiği, bu süreçte bizlere etkisinin neler olduğu çok daha açıkca
görülebiliyor. Güneş’in bize tekrar sıcak yüzünü göstermeye
başladığını, elimizdeki sınırlı sayıdaki rakamlara yine sezgilerimizi de
katarak söyleyebilmek her geçen gün daha da mümkün hale geliyor.
Çin
Rakiplerimizi Yok Ediyor
2004
yılı sonunda, kotalar kalkmadan önce grafik-1’de göreceğiniz %5 gibi
küçük bir paya sahip olan Çin, Avrupa’nın pamuklu soket ithalat
pazarının %35’ini ele geçirmiş durumda. Aynı dönemde Türkiye’nin %54
civarında başlayan pazar payı ise %43’e gerilemiştir. Yani başlangıçta Çin
ve Türkiye’nin % 59 olan pazar payı toplamları şimdilerde %78’e
ulaşmıştır. Diğer deyişle, bu pazarda yalnızca Türkiye ve Çin’in sesi
çıkmaktadır artık. Pazar payı %41 olan diğer ülkelerin toplamı ise şu
anda %22’ye gerilemiştir. Yani Çin bizden % 11, diğer ülkelerden ise %
19 pazar payı almıştır. Özetlersek, Çin’in gittikçe ekonomik üretim
boyutunu kaybetmeye başlayan, pazarını korumak için gittikçe fiyat
kırmak zorunda kalan bizim dışımızdaki diğer küçük boyutlu ülkeleri, bu
pazardan yok etmektedir diyebiliriz.
Bu
yılın Mayıs ayında kurlarda yaşadığımız mini düzeltme sonrası, Temmuz
ayıyla birlikte 2005 yılı başndan beri ilk kez Çin karşısında pazar payı
kazanmaya başlamamız sanki bize kötü günlerin sona ermeye başladığının
ilk işaretlerini veriyor. Bu durumu yalnızca kurlardaki düzeltmeyle
açıklamak mümkün değil tabiki. Yazımın diğer bölümlerinde diğer
etkenleri de gözden geçireceğiz.
Çin
ve Türkiye’nin Satış ve Fiyat Trendleri Nasıl Hareket Ediyor ?
Çin
2005 başından itibaren özellikle eski doğu bloku ülkelerinde çok düşük
fiyatlarla (grafik3: siyah Avrupa 15 pazarı, mavi Avrupa 25 pazarı)
pazara girerek 2005 yılında Avrupa pamuklu çorap ithalat pastasının
ciddi oranda büyümesine yol açmıştır. 2006 yılında Çin’in fiyatlarında
artış tekrar başladığından, Çin’in bu pazarda büyümesi, bu yıl geçen
yıla göre oldukça yavaşlamıştır.
Çin
geçen yıl bu pazarda düşük fiyatla yarattığı büyümeyi büyük ölçüde kendi
pazar payına ilave etmiştir. Türkiye ise satışlarını Çin kadar büyük
oranlarda arttıramadığından, matematiksel olarak, pazar payı kaybetmiş
gibi görünüyor.
EU 25
pazarlarında Çin kotası kalktıktan sonra, aslında Türkiye olarak bizim
çok fazla satış kaybı yaşamadığımız grafik2’de görülmektedir. Ancak bu
dönemde karşımızda Çin olmasaydı herhalde daha fazla satışı daha yüksek
fiyatlardan yapardık diyebiliriz.
Avrupa Pazarında İthalat Hangi Ülkelerde Büyümekte ?
25
Avrupa ülkesi içinde en büyük pamuklu soket çorap Almanya tarafından
ithal edilmektedir. Almanya’nın 2006 yılı ilk 7 aydaki pazardaki payı
%29’dur ve geçen yılın aynı dönemine göre ithalatı %7 oranında
artmıştır.
Almanya’yı 2006 yılı ilk 7 aydaki %20 pazar payı ile İngiltere takip
etmektedir. İngiltere’nin ithalatında ise %6’lık bir azalma
görülmektedir. Hem Almanya ve hem de İngiltere’nin çorap ithalat
fiyatları bu dönemde %6 oranında artmıştır.
Bu
ülkeleri %9’luk Pazar payı ile İtalya takip etmektedir. İtalya bu
dönemde ithalatını %31 oranında, diğer tüm ülkelere göre en yüksek
oranda arttırmıştır. Bu da bize, İtalya’nın üretimden hızlı bir şekilde
çıktığının işaretlerini vermektedir. İtalya’nın ithalat fiyatları da bu
dönemde %7 oranında artmıştır.
Fransa
pamuklu soket ithalatında %2 oranında küçük bir azalma yaşarken, bu
azalma Hollanda pazarında kriz denecek seviyede %22 oranında
gerçekleşmişir. 2005 yılında ucuz Çin çoraplarına stok yapan Hollanda
pazarı muhtemelen bu çoraplara dilediği alıcıları bulamadığı için bu yıl
ithalatını arttıramamış olabilir.
İthalatının neredeyse tümünü Çin’den yapan Çek Cumhuriyeti’nde ise ilk
göze çarpan çift bazında çorap ithalat fiyatlarının %25 artışa rağmen
gelebildiği 0.04 avroluk seviyedir. Yine de hiç yoktan iyidir !!
Belçika pazarında ise fiyatlar ortalama 0.52 avrodan, tüm pazarın en
büyük düşüş oranı olan %24 düşüşle 0.39 avroya inmiştir. Bu düşüşün ana
nedeninin aşağıdaki tablolar incelendiğinde özellikle Türkiye kaynaklı
olduğu görülmektedir. Çünkü Çin, bu pazarda fiyat arttırmıştır.
Toplam
Pazara baktığımızda ithalatın yalnızca %3 büyüdüğünü ancak fiyatların
değişmediğini görmekteyiz. Aylık trendlere bakıldığında ise büyümenin
her geçen ay bir önceki yıla göre daha düşük çıktığı ve henüz toparlanma
aşamasına gelmediği söylenebilir.
Türkiye İhracatı Nasıl Değişiyor ?
Türkiye pamuklu soket çorap ihracatının %32’sini Almanya’ya yapmıştır.
Türkiye Almanya’nın ithal ettiği pamuklu soket çorabın %48’ini
sağlamaktadır. Tablo2’ye baktığımızda İrlanda’nın %73 oranıyla bu
kategoride neredeyse ithal ettiği 4 çoraptan 3’ünü Türkiye’den aldığı
söylenebilir. Türkiye Hollanda pazarının %23 oranıyla satın aldığı her 4
çorabı ancak bir tanesini satabilmektedir. Bu oran bu kategorideki
satışlarımızda bir ülkede elde ettiğimiz en düşük paydır. Kotalar
kalktıktan sonra ilk ve tek Çin’e kaptırdığımız Pazar olan Hollanda
pazarı, son ayların trendlerini analiz ettiğimizde Türkiye’ye dönme
sinyalleri vermektedir.
Özet
olarak Türkiye’nin 2006 yılının ilk 7 ayında 25 Avrupa ülkesine yaptığı
pamuklu soket çorap ihracatı 2005 yılının aynı dönemiyle
karşılaştırıldığında %10.4 düşmüştür. Bu dönemde çift çorap
fiyatlarımız %5.0 arttığı için toplam kazancımızda ise %5.9’luk bir
düşme yaşanmıştır. Ancak Haziran ayı ile başlayan süreçteki artan satış
ve fiyat trendleri bize bu yılı pozitif bir artışla kapatabileceğimizin
işaretlerini güçlü bir şekilde vermektedir.
Çin
İhracat Trendleri Ne Yönde Değişiyor ?
Çin’in
bu kategorideki en büyük ihracat pazarı, toplam ihracatı içindeki
%25’lik payla, bizim olduğumuz gibi, Almanya’dır. Çin Almanya pazarında
ihracatını ve fiyatlarını bu dönemde sırasıyla %51 ve %41 oranında
arttırmıştır. Ancak biz Almanya’nın ithalatının %48’ini karşılarken bu
oran Çin için %30’dur. Almanya kotalar kalktıktan bir süre sonra
Çin’den çorap ithalatını, Çin çoraplarının oldukça düşük fiyatları
nedeniyle arttırmış, ancak bu yılın başından beri tekrar Türkiye’ye
dönüş yapmaktadır. Bu dönüşün en önemli nedenlerinden biri, Çin’in ciddi
fiyat arttırması nedeniyle aramızda kapanan fiyat makasıdır. Ayrıca
kalite olgusu, hızlı tedarik imkanı vs. gibi faktörlerde Almanya
pazarını geri kazanmamızda etken olmuştur diyebiliriz.
Çin’in
ikinci büyük pazarı çok düşük fiyatlarla satış yaptığı Çek
Cumhuriyeti’dir. Çin bu pazarın alımlarının %85’ini karşılamakta, bu
rakam Çin’in 25 Avrupa ülkesine bu kategoride yaptığı satışların ise
%15’ini oluşturmaktadır. Çin bu pazarda %1 daralma kaydetmiş ancak
fiyatlarını da %79 arttırabilmiştir.
Hollanda pazarının %57’sini tedarik eden Çin bu pazarda da fiyatlarını
%27 oranında arttırmıştır.
Çin
büyük pazarları içinde en büyük atılımı pazarının %17’sini tedarik
ettiği İngiltere pazarında %201 oranında büyüyerek gerçekleştirmiştir.
İngiltere pazarında diğer büyük pazarlara göre %6 oranında en düşük
fiyat arttırdığı pazar görünümündedir. Türkiye’nin hakim olduğu
İngiltere pazarında Çin, fiyatlarını düşük tutarak girme staratejisi
izliyor olabilir.
Özet
olarak Çin 2006’nın ilk 7 ayında geçen yılın aynı dönemine göre 25
Avrupa ülkesinde %38.6 büyüme göstermiş ancak fiyatlarını da ortalama
%34.2 oranında arttırmıştır. Türkiye ile kapanmaya başlayan fiyat
makasının, önümüzdeki dönemde Çin’in bu pazarda büyüme potansiyelini
yavaşlatacağı sinyali şimdiden istatistiklere yansımaktadır.
Diğer Ülkeler Ne Yapıyor ?
Tablo4’de Türkiye, Çin ve diğer ülkelerin 25 Avrupa ülkesindeki Pazar
payı değişimlerini görmekteyiz. Örneğin, Almanya pazarında Türkiye %3
ve diğer ülkeler %6 Pazar payı kaybederken bu %9’luk payı Çin ele
geçirmiş. İngiltere’de ise daha dramatik bir biçimde Türkiye %12
kaybederken Çin %12 Pazar payı kazanmış. Biz Çin karşısında bir tek
İtalya, Çek Cumhuriyeti ve Macaristan piyasasında Pazar payı kazanmışız.
Toplam Avrupa 25 ülkesi rakamlarına baktığımızda ise bizim %6 diğer
ülkelerin %2 Pazar kaybı varken Çin %9’luk bir Pazar kazancı yaşamış bu
dönemde.
Özetle
diğer ülkeler gittikçe hem satışları hemde fiyatları düşerek ayakta
kalma mücadelesi vermektedir. Muhtemelen daha niş, özel ürünlere
yönelerek ayakta kalma çabasına gireceklerdir. Yeni dünya düzeninde ya
birinci yada ikincisiniz. Artık maalesef üçüncü olanın bile fazla bir
şansı yok. Bu nedenle Türkiye olarak, bireysel kaygulara kapılmadan,
birlikte hareket ederek, çorap üretiminde Dünya çapında güçlü bir ülke
imajı yaratmamız sonuçta hepimiz için hayırlı sonuçlar doğuracaktır.
Türkiye’nin Çin karşısında Avrupa pazarında ayakta kalması, kalıyor
olması, Avrupalı çorap alıcıları açısından da son derece önem
arzetmektedir. Son aylarda yaşamakta olduğumuz, Avrupa’lı alıcıların
tekrar bize doğru yönelliyor olduğunu görmemiz, bu gerçeğin anlaşılmaya
başladığının ilk sinyalleri olsa gerek.
Özet Olarak 25 Avrupa İthalat Pazarı
Çin
fiyatını arttırırken büyümesi geçen yıl gerçekleştirdiği %500’leri geçen
oranların oldukça altında kalarak sürmektedir. Türkiye’nin daralması son
aylarda sona ermiş ve tekrar büyümeye başlarken, diğer ülkelerin daralma
süreci başta Almanya pazarı olmak üzere tüm pazarlarda devam etmektedir.
25
Avrupa ülkesinde fiyatlar bu dönemde, Türkiye ve Çin’in yaptığı fiyat
arttırımlarına rağmen, diğer ülkelerin %3.5 oranında fiyatlarını
düşürmesi nedeniyle, ortalamada aynı kalmıştır. Bu da bize, diğer
ülkelerin hem ekonomik boyutlarını kaybettiklerini hemde buna rağmen
pazarlarını koruyabilmek için fiyat kırdıklarını göstermektedir. Çin’in
pazar payını arttırmak, Türkiye’nin de pazarını korumak amacıyla kıran
kırana rekabet içinde oldukları bu ortamda, bir mucize gerçekleşmezse
diğer ülkelerin giderek artan bir hızda devre dışı kalmaya devam
edeceklerin tahmin etmek artık çok zor değil.
Çin’de Neler Oluyor ?
Çin
bizlere göre hem daha fazla devlet desteği görmekte hemde daha ucuz
işgücü ile üretim yapmaktadır. Ayrıca %5 ve altındaki seviyelerde düşük
kar marjlarıyla satış yapabiliyor olmaları, çorapları bize göre çok daha
düşük fiyatlarla satabilmelerinin diğer bir nedenidir. China.org.cn
sitesinde 29 Mayıs 2006 tarihinde çıkan “Yuan’ın değer artışı
ihracatını kötü etkiliyor” isimli makalede yorum veren 5000
makinalık parkuruyla (10,000 makina hedefliyor) dünyanın en büyük çorap
üreticisi olan Langsha grubunun ihracat departmanı müdür yardımcısı
Wang Yong “Yuan/usd kuru 8.0 değerinin altına düştüğünde (son kur 7.957
idi) daha önceden imzaladığımız fiyatlar bize zarar yazacaktır.
Şanslıyızki, Çin’de çorap üreticileri uzun vadeli siparişleri artık
kabul etmiyorlar (belkide bu nedenle bir kısım uzun vadeli siparişler
bize gelebilir). Bu nedenle yuan’ın değerindeki küçük artışlar bize
büyük zarar yazamayacak artık. Daha da önemlisi, benim şirketim geçen
Mayıs 2006’dan sonra imzalanan sözleşmelere, yuan kurlarında meydana
gelen artış fiyatlarımıza aynen yansıyacaktır şeklinde madde ekletti.
Bizim müşterilerimizde, bu maddeyi kabul ettiler” diyerek bizlere Çin’de
son günlerde çorapçıların karşılaştığı dinamikler hakkında ipuçları
vermektedir.
Bundan Sonra Neler Olabilir ?
Temmuz
2005 yılında Çin’in %2.1 oranında yaptığı revaluasyon öncesi kuru 8.28
idi. “Kur 8.0’ın altına düşerse zarar yazacağız” şeklindeki demeç, biz
yaklaşık %2-3 kar marjıyla çalışıyoruz anlamına gelmektedir. Bizim de
daha düşük kar marjlarıyla çalışabilmemiz için, öncelikle üretim
süreçlerimizi entegre bilgisayar programları kullanarak
sistemleştirmemiz ve böylece maliyetlerimizi kontrol altına almamız
gerekmektedir. Ayrıca finansal araçlar kullanarak kur risklerimizi
yönetmeye başlamamız gerekecektir. Bir kısım üreticimizin bu değişim
süreçlerini çoktan geçtiğini takip etmekteyim. Umarım kısa zamanda bu
süreç çorap üreticilerimizin geneline yayılır.
Devlet
desteği, düşük elektrik ve enerji fiyatları, ucuz işcilik ve düşük kar
marjlarıyla çalışabilme gibi faktörler alt alta konulduğunda, Çin ile
aramızdaki fiyat farkı rahatlıkla açıklanabilmektedir. Önümüzdeki
yıllarda Çin’de işçiliğin pahalanacağı kolayca tahmin edebiliyoruz.
İkinci olarak grafik4’de göreceğiniz forward kurlarıyla hesaplanan bir
yıllık yuan/usd kuru değer artışı geçen yıl 21 Temmuz tarihinde
gerçekleşen değer artışını da içerecek şekilde %6.9’dur. Bu beklenti 3
yıl için %10.5 ve 5 yıl için %13.3 olarak görülmektedir. Yani Avrupa
pazarında tek rakibimiz olan Çin, hem işçilik maliyetlerindeki artış
hemde parasının değerindeki artış nedeniyle, önümüzdeki dönemde
fiyatlarını sürekli arttırmak zorundadır. Çok düşük kar marjlarıyla
çalışmaları nedeniyle her türlü maliyet artışları otomatikman
fiyatlarına yansıyacaktır. Böylece aramızdaki fiyat uçurumu zamanla
otomatikman kapanacaktır (tabiki bizde maliyetlerin ve kurun aynı
kalacağını farzediyoruz!!). Bu arada Çin’in artan iç talebi Çin’in
çorap ihracat kapasitesini zaman içinde düşürebilir de (şu günlerde
Çin’in ortalamada toplam tekstil üretimin %30’u ihraç edilirken %70’i iç
piyasada satılıyor)... Diğer yandan Amerikan pazarındaki daralma ise
Çin’in Amerika’ya çorap ihracatını negatif etkileyerek onları Avrupa
pazarına itebilir de...Türkiye’ye gelecek ikinci bir dalga Türk
Lirasının ciddi değer kaybına da neden olabilir...
Birçok
bilinmeyenin önümüze çıkabileceği bu dinamik pazarı dergimizin gelecek
sayılarında analiz etmeye devam edeceğim...
|
