EUR/USD GRAFİĞİ

BÖLÜM 1: TÜRKİYE BU PAZARIN NERESİNDEDİR VE ÇİN AVRUPA’DA BİZİM İÇİN BİR TEHDİTMİDİR ?

Son günlerde kiminle konuştuysam, neredeyse herkezin şikayeti, Avrupa’da çorap fiyatları düşüyor, büyük alıcılar bize fiyat dikte ettiriyor, makinalarımız tam kapasite ile çalışamıyor, pazarımızı Çin’e mi kaptırıyoruz ? önümüzü göremiyoruz, yarın ne olacak bilemiyoruz şeklinde. Belirsizlik herkezde gelecek için haklı olarak bir korku yaratıyor.  Bu belirsizliği bir nebze olsun dağıtabilmek amacıyla, ihraacatımızın %80’inden fazlasını yaptığımız söylenen, bizim için çok önemli olan Avrupa çorap pazarında, Türkiye olarak son 10 yılda ne yönde hareket etmişiz, hangi ülkelerde pazar paylarımız nasıl değişmiş, hangi çorap kategorilerinde varız, hakim olduğumuz kategorilerde Avrupa dışı rakiplerimiz kimler, bu kategorilerde fiyatlar nasıl değişiyor, Çin bu kategorilerde özellikle kota sonrası neler yapıyor, Avrupa çorap pazarında ne tür stratejiler izlersek pazar payımızı arttırırız, ayrıca Avrupa içindeki üretici/satıcı ülkelerin detaylı analizleri, onların ihraç pazarları nereler, bu pazarlara girebilirmiyiz sorularına cevap bulabilmek Avrupa’nın EUROSTAT ismindeki istatistik bilgi kaynağından internet aracılığıyla yararlandım. Bu sorular hakkındaki cevap ve yorumlarımı dergimizin bu sayısıyla başlayarak önümüzdeki birkaç sayısında vermeye çalışacağım. Yazım hazırlanana kadar bu sitede 2005 yılının enson Nisan ayı istatistikleri yayınlanmıştı ve üzerinde çalıştığım tüm istatistikler aksi söylenmedikçe 25 Avrupa ülkesi rakamlarını içermektedir. 

Son 10 yılda Avrupa çorap ithalat pazarı nasıl gelişiyor ?

Avrupa çorap pazarı 2004 yılında tablo-1’de kategorik ayırımıyla ve grafik-1’de ise ülkelere dağılımıyla göreceğiniz gibi 4.5 milyar çift çorap olup toplam satış 2.6 milyar Avro’dur. Türkiye’nin bu pazardan aldığı pay 2004 yılı sonu itibarıyle 1,016 milyar çift ve 508 milyon Avro’ya karşılık gelmektedir. Avrupa Çorap pazarının kabaca %50’si ithalata açıktır. Türkiye grafik-2’de görüldüğü gibi Avrupa çorap ithalat pastasındaki (Avrupa ülkeleri hariç) payını son 10 yılda %22.2’dan %44.1’e yükseltmiştir.  Bizim en büyük rakibimiz 2004 yılı sonunda %9 payla Kore olup onu %6.8 payla Romanya ve %4.6 payla Çin izlemektedir. Türkiye’nin 1995 ile 2004 yılları arasındaki bu büyümesi Grafik-3’de görülebileceği gibi büyük ölçüde pamuklu soket çorap kategorisinde meydana gelmiş ve Türkiye bu kategoride 2004 yılında Avrupa’ya 403 milyon çift çorap ihracatıyla bir numara olmuştur. Türkiye’nin en büyük olduğu bu kategoride Avrupa’nın ithalata açıklık oranı %67 ile en üst seviyededir.

 Türkiye Hangi Çorap Kategorilerinde Büyüyor ?

 EUROSTAT rakamlarına göre çorap pazarı 15 değişik kategoriye ayrılmış olup bu kategorilerden aşağıda tablo-1 de isimlerini kısaltarak tercüme ettiğim 61151100-61159900 kodları arası 13 aktif kategori mevcuttur. Bu kategoriler arasında çift çorap hesabıyla %50.1 payla pamuk soket çorap kategorisi birinci sırada yer almaktadır. Türkiye bu kategorinin lideri olup çift çorap bazında pazar payı %37.1’dir. Toplam pazarda ise çift çorap bazında (Avrupa ülkeleri dahil) Türkiye’nin payı %22.7’ dir.  

Tablo-1’e dikkatli baktığımızda Türkiye’nin pamuk iplikten yapılan her çorap kategorisinde güçlü olduğu ancak sentetik iplikten yapılan kategorilerde düşük paya sahip olduğu görülmektedir. Grafik-3’e baktığımızda bunu daha iyi görüyoruz: 1995 yılında %17 olan ince sentetik külotlu çorap kategorisindeki payımız bu kategoriye ilave yatırım yapılmadığından 2004 yılında %2’lere düşüyor. Türkiye diğer bir deyimle son 10 yılda sentetik çorap kategorilerini ıskalayarak neredeyse toplam pazarın %45’lik kısmından çok az pay alırken %55 ağırlığı olan pamuklu kategorilerde ise aşırı yatırım yaparak açıkca kendi kendisinin rakibi olmuş izlenimini vermektedir.

Büyümemiz tabiki önemli ancak bu büyümeyi bundan sonra toplu bir strateji çerçevesinde farklı kategorilere yatırım yaparak gerçekleştirsek, sonucunda bundan herkez yararlanabilir. Gelinen noktada, pamuklu soket kategorisinde, mevcut satış yapımızla, bu pazarın doyum noktasına yaklaşmış olmamıza rağmen aynı kategoride daha da büyümek istiyoruz ve dolayısıyla, bu da fiyat düşürerek birbirimizin pazar payını kapmakla sonuçlanıyor, dolayısıyla Avrupa’daki alıcılar hariç, hepimiz az veya çok kaybediyoruz.

 Türkiye Çoraplarını Hangi Ülkelere Satıyor ?

Türkiye’nin Avrupa’da en büyük pazarının %35.2 payla İngiltere olduğunu görmekteyiz (bakınız grafik-4.) Bu pazarı sırasıyla %26.8 payla Almanya takip etmektedir. Sonrasında %8.2 ile Fransa ve %7.8 oranıyla Hollanda gelmektedir. Trendleri takip ettiğimizde şunları görmekteyiz; 1995 yılındaki Almanya pazarına olan yüksek bağımlılık yerini İngiltere’ye olan bağımlılığa bırakmış gibi görünmektedir. Ayrıca 2005 yılının Ocak-Nisan döneminde en büyük pazarımız olan İngiltere’de azalan satışlarımızın payını bunu Almanya, Avusturya ve diğer ülkelerdeki artışlarla telafi etmekteyiz. Türkiye’nin diğer ülkelerdeki ağırlığının artışı ise bu ülkelere Almanya veya İngiltere üzerinden değilde direkt olarak satış yaptığımızı göstermesi açısından pozitif bir gelişme olarak görülebilir.  Bizim tersimize, grafik-5’de görülebileceği gibi, Çin satışlarını, gittikçe daha az sayıdaki büyük Avrupa ülkeleri, özellikle artan oranda Hollanda üzerinden, yapmaktadır.

 Çin Çoraplarını Hangi Ülkeler Alıyor ?

Grafik-5’de Çin’in satışlarını yaptığı ülkelerin dağılımını görüyorsunuz. Almanya bizim satışlarımızın %27’sini yaptığımız bir pazardır. Bu pazarda son datalara göre, Çin özellikle fiyat kırarak payımızı küçük de olsa kapmaya başlamıştır. Bu grafikteki görülen Çin Alman pazarındaki büyük artışını şimdilik büyük ölçüde bizim dışımızdaki ülkelerin pazar paylarını kaparak gerçekleştirmiştir. Ekonomik sorunlar yaşayan Almanya, Çin fiyat düşürdükçe, bu ürünlerini almaya daha istekli görünüyor. Diğer yandan Hollanda, özellikle Şubat, Mart ve Nisan 2005 aylarında geçen seneki alımlarıyla karşılaştırıldığında stokçuluk seviyesine varabilecek ölçüde ve ucuz fiyatlarla Çin’den çorap çekmiştir. Bu büyük alımlar bir kerelik mi gerçekleşmiş (muhtemelen kota konacak beklentisiyle spekülasyon amaçlı olabilir) yoksa önümizdeki aylarda bu alımların devamı gelebilecek mi? Şu an için tahmin etmek çok zor fakat Hollanda, şans eseri, bizim satışlarımızda yalnızca  %7.8 oranında küçük bir yer tutmaktadır. Çin yine sevindirici bir şekilde %11 pay ile bizim en büyük pazarımız olan İngiltere’de fazla varlık gösteremiyor. Rakamları yorumlamaya devam ettiğimizde ayrıca Avrupa’daki en büyük üçüncü pazar olan Fransa’nın (bakınız grafik-1) Çin ürünlerine giderek çok daha az ilgi gösterdiğini görmekteyiz. Ancak İtalya’nın az da olsa Çin çoraplarına ilgisi artıyor sanki.

Öte yandan büyük dağıtıcıların üçüncü ülkelere yaptıkları satışlarda Çin’den aldıkları fiyat üzerine kendi kar marjlarını koyarak satış yapacaklarını varsaydığımızda, büyük satıcıların nihai satış fiyatlarının, üçüncü ülkelerde bizim fiyatlarımıza yakın belki de daha fazla olabileceğini, Türkiye olarak eğer kendi satış ağlarımızla satış yapabilirsek, dolaylı olarak Avrupa’daki Çin rekabetini de kolaylıkla etkisiz hale getirebileceğimizi de düşünebiliriz. Grafik-6’ya baktığımızda Avrupa 25 ülkesinin kendi aralarında yaptığı pamuklu soket çorap satışlarının 0.79 avro olduğunu ancak bizim onlara yaptığımız satış ortalamasının ise 0.49 avro olduğunu görüyoruz. Yani Avrupa’lı alıcı bizden aldığı her çift çorapta kabaca 0.30 avro veya %60 satış karı kazanmaktadır. Avrupa’da kendi satış ağlarımıza ve markalarımıza baştan yapabileceğimiz bir miktar yatırım, daha yüksek kar marjlı satışlarla kısa zamanda bize geri dönebilecektir, yani yapılacak yatırım bir anlamda kendi kendini finanse edebilecektir.

Pamuklu soket pazarındaki büyümemiz hangi ülkenin payını daraltıyor ?

Tablo-2’de Avrupa pazarında tüm ülkelerin son 10 yıldaki pazar payı gelişimlerini görmektesiniz. Bizim büyümemiz İtalya’nın pamuklu soket çorap kategorisinde pazarının büyük bir kısmını bize kaptırmasıyla gerçekleşmiş gibi görünüyor. Tablo-2’de göreceğiniz Türkiye’nin 25 Avrupa ülkesindeki Avro bazında payı son 10 yılda Avrupa ülkelerinin satışlarıda dahil edildiğinde yaklaşık % 6.9’dan %19,2’ye çıkarken İtalya’nın payı %31.9’dan %19.9’a düşmüştür. Bu da İtalyanın %12’lik pazarının aynı dönemde %12.2 artış yaşayan Türkiye’ye geçtiğini açıkca göstermektedir. Bu süreçte İtalya yüksek katma değerli çoraplara geçiş yapmış, tüm kategorileri içeren ortalama birim çorap fiyatını 0.61 Avro’dan 0.83 Avro’ya çıkartmıştır. Bu nedenle satışları 1995 yılındaki 945 milyon çiftten 2004 yılındaki 635 milyon çifte düşmesine rağmen, geliri aynı dönemde 577 milyon Avro’dan yalnızca 528 milyon Avro’ya inmiştir.  

 İtalya’nın pamuklu soket pazarındaki kaybı sınıra yaklaştımı ?

 Bu dönemde İtalya’nın bu kategoride elinde kalan kısımı ise büyük olasılıkla ortalama Grafik-7’de göreceğiniz 1.08 Avro’ya çıkan fiyatının işaret ettiği gibi herhalde merserize-fantazi çoraplar olmalıdır. İtalya’nın diğer kuvvetli olduğu ince sentetik külotlu çorap kategorisinde varlık gösteremediğimiz için bundan sonra İtalya üzerinden büyümek istiyorsak rakamlar bize birtek merserize-fantazi çorap kategorisini işaret ediyor. İtalya miktar bazında satışlarının %15’ini gerçekleştirdiği bu kategoride 2004 yılında 96 milyon çift çorap satarken 104 milyon avro gelir kazanmış. Tabiki burada üretimin hangi oranda kendileri tarafından yapıldığını bilemiyoruz. Bu alana girmemiz, önümüzdeki aylarda Çin’in Avrupa’ya artacak satışları nedeniyle Türkiye’de sayısı artabilecek atıl makineleri, teknik olarak mümkünse kovanlarında merserize çorapları üretebilecek yönde değişime giderek, kısmen üst fiyat kategorisine geçmek için kullanmamız, ille de aynı tür çorabı yapıp sipariş alabilmek için fiyat düşürmekten çok daha iyi olabilir. Merserize çorap ihracatı alanına girmenin zorlukları arasında merserize iplik altyapımızın yeterince gelişememiş olması, yüksek iplik fiyatları,  merserize deneyimimizin fazla olmaması veya bilemediğim birçok faktörler olabilir. Ancak rakamlardan görebildiğim kadarıyla bu alanda İtalya’nın payını almamız gittikçe zorlaşmakta. Nedenine gelince size rakiplerimiz başlığı altında bir sonraki sayıda detayını vereceğim Pakistan merserize kategoride çoktan bizden önce pazarı kapmaya sanki başladı gibi. Grafik-7’de göreceğiniz Pakistan’ın yüksek ortalama çorap fiyatlarıyla Çin’e rağmen Avrupa’da pazar payını arttırabiliyor olması, Avrupa pazarı için İtalyan makinalarına yaptığı son 3-4 yıldaki yatırım miktarları hep buna üretimini sanki ya merserize yada kalın kışlık çorap (6-9 numara makina) kategorisinde yapıyor hissini veriyor bana. Ayrıca Pakistan’ın dünyanın en büyük üçüncü pamuk üreticisi olması ve ucuz işçiliğine rağmen bu yüksek fiyatlarını koruyor olması da Avrupa’ya bu kategorinin pahalı ürünlerini sattığını gösteriyor olabilir. Ancak EUROSTAT rakamları merserize çoraplar için özel kategoriye sahip olmadığı için bu durumun rakamlarla ispat edilmesi kolay değil. Öte yandan İtalyan firmalarının son 3-4 yılda fabrikalarını taşıyarak, ince sentetik külotlu çorap yanında, merserize çorap üretimlerinin bir kısmını Romanya’ya kaydırmış olduklarını sanıyorum. Rakamlar bu yönde bir trende işaret etmekte.

Pamuklu soket pazarındaki fiyatlar ne yönde hareket ediyor ?

Türkiye’nin hakim olduğu Pamuklu soket çorap kategorisindeki fiyat hareketlerini Grafik-7’den incelersek özellikle İtalya’nın bu kategoride en yüksek fiyatlara sattığını en düşük fiyatları ise Çin’in verdiğini görmekteyiz. Bu kategorinin hakimi olan Türkiye ise hem pazarın doyum noktasına yaklaşıyor olması ve hem de Çin kaynaklı baskılar nedeniyle fiyat kırmaya devam etmektedir. Türkiye fiyatları kota sonrası %8.2 düşmüştür (bakınız Grafik-8). Kota sonrası dönemde Çin fiyat hareketleri dalgalanma gösterse de dataların detayına girdiğinizde özellikle Çin’den Hollanda kaynaklı (bakınız grafik-5) büyük boyutlu ucuz çorap alımının ortalama fiyatlar üzerinde düşürücü etkisi olmuştur diyebiliriz. Çin’in fiyat düşürdüğü sonucuna varabilmek için yeni dataların yayınlanmasını beklemekte yarar var. Ancak şunu ilave etmem gerekir; bizim için en önemli pazar olan İngiltere pazarında Çin’in ortalama pamuklu çorap fiyatları bizim fiyatlarımıza tüm diğer ülke pazarları içinde en yakın olanı. Muhtemelen bu yüzden Çin, tüm büyük pazarlarda 2005 yılının ilk 4 ayında %200-300 arası büyürken, İngiltere pazarındaki büyümesi %10 civarında kalmıştır.

Kota sonrası pazar payları nasıl değişiyor ?

Tablo-3’de görüleceği gibi kota sonrası dönemde en büyük pazar payı artışı Çin’de görülmektedir.  Ancak rakamlara dikkatle baktığınız zaman ilginç bir gelişme göze çarpıyor:Kore’nin pazar payı %5.8 veya 20.1 milyon Avro düşerken, Çin’in ki %7.2 veya 26.7 milyon Avro artmaktadır. Bunun iki nedeni olabilir. Ya gerçekten Çin kendisine Avrupa pazarında ilk kurban olarak Kore’yi seçmiştir. Şayet bu gelişme doğru ise insan bundan sonra kime sıra gelecek diye düşünmeden edemiyor.  Ancak çok büyük olasılıkla bu gelişme Kore’nin Çin’in ucuz iş gücünden yararlanabilmek amacıyla fabrikalarını kotalar kalkmadan Çin’e taşıdığını ve geçen sene Çin’de kendi fabrikalarında ürettikleri çorapları kota sınırlamaları nedeniyle Kore menşeli olarak Avrupaya ihraç ettiklerini sanıyorum. Kotalar kalkar kalkmaz ise tüm bu çoraplar direkt Çin üzerinden Avrupa’ya gönderildiğinden böylesine büyük pazar payı değişimi yaşanmış görünüyor. Bu senaryo için Çin + Kore paylarını ayrı olarak en alt satırda hesapladım ve sonuç hiç de Çin Avrupa’yı istila etmiş şeklinde yorumlanacak derecede büyük çıkmadı. 

Tablo-4’de kota sonrası 2004 Ocak-Nisan döneminin 2005 yılının aynı dönemiyle karşılaştırılmış rakamlarını görüyorsunuz.  Çin %300’e varan artışlarla her ne kadar korkutucu görülüyorsa da yine Çin + Kore hesabı yapıldığında artış oranları ilk dört ayda %15’e iniyor. Ben şahsen gerçek senaryonun bu olmasını umuyorum.  Yoksa Kore’den sonra sıra bize gelecek gibi.

İtalyan Makina Satış Trendleri ne yönde gelişiyor ?

Çin ve Türkiye’nin son 10 yılda EUROSTAT üzerinden ulaşabildiğimiz resmi kayıtlara göre İtalya’dan aldığı tek ve çift silindirli makinaların sayısını grafik-9’da görmekteyiz. Toplu rakamlara bakında Çin bu dönemde 1,946 çift silindirli 12,174 tek silindirli toplam 14,120 İtalyan menşeli çorap makinası almışken Türkiye 3,539’u çift silindirli 14,123’ü tek silindirli olmak üzere toplam 17,662 makinayla Çin’den %25 fazla italyan makina almıştır. Bu makinaların ne kadarının yeni ne kadarının ikinci el makina olduğu bilgilerine EUROSTAT vasıtasıyla ulaşılamamaktadır.  Ancak şunu söyleyebiliriz ki Çin’in 2000 yılının Nisan ayına kadar yaptığı makina alımlarının fiyatları bu dönemde çoğunlukla ikinci el makina alımları yaptığına işaret ediyor. Son yıllardaki alımları ise daha yüksek ortalama fiyatlarıyla yeni makina alımlarına işaret etmekte. Türkiye son 10 yılda bunun yanında İtalya dışındaki diğer Avrupa ülkelerinden, özellikle İngiltere ve Almanya’dan, ikinci el 2,916 tek silindirli ve 813 çift silindirli makina alırken aynı dönemde Çin, bu ülkelerden, ancak 294 tek 68 çift silindirli makina alabilmiştir.

Trendleri izlersek şunları söyleyebiliriz; artık Almanya, İngiltere gibi Avrupa’lı eski çorapçı ülkeler çorap üretiminden çıktıklarından, çorap üretimine yeni girecek bir ülkenin eskiden Türkiye’nin Avrupa’dan kolaylıkla ve ucuz fiyatlarla bulabildiği ikinci el makinaları bulabilme şansı çok azalmıştır. Bu ülkeler çorap işine girip bize Avrupa’da rakip olacaklarsa yeni makina almak dışında bir şansları kalmamış gibi görünüyor. Bundan sonra büyük miktarda kullanılmış makina, kısa vadede üretim miktarları azaldıkça Amerika’dan veya İtalya’dan (İtalya’dan çıkacağını düşündüğüm 200-220 iğne ikinci el merserize makinaları başka ülkelere kaptırmamamız iyi olabilir) ve daha sonraki yıllarda ise hala çalışır durumda iseler ya Türkiye’den yada Çin’den çıkabilecektir. Bu nedenle son yıllarda dünya çapında düşük seyreden çorap fiyatlarıyla sanmıyorum ki Çin’den sonra bir ülke çıksın ve yeni makina alarak yüksek üretim maliyetleriyle bize Avrupa’da rakip olabilsin. Benim tahminim bundan sonra Çin’in Avrupa’da bizim dışımızdaki ülkelerin pazar paylarını azaltarak büyüyeceği, bize karşı belkide tek rakip olarak kalacağı yönündedir. Amerika’dan çıkan ikinci el makinaların her ne kadar Türkiye’ye geldiğini duysakda bizim esas ihracat pazarımızın Amerika olmaması nedeniyle bu makinaların özellikle Pakistan ve Çin tarafından paylaşılmakta olduğunu tahmin ediyorum. Ayrıca Çin’in Uzakdoğu ülkelerinden de ikinci el makinaları, özellikle Hong Kong, Endonezya, Tayvan ve Kore çorapçılarının fabrikalarını kısmen Çin’e taşınmaları nedeniyle, edindiğini de söyleyebiliriz (belki birgün bizde eski makinalarımızı Çin’de açacağımız fabrikalarımıza taşırız.) Ayrıca Tayvan’ın geçen yıl çoğunluğu Çin’e olmak üzere uzakdoğu’da 1,500 makina sattığını, sayının bu yıl 2,000’in üzerinde olmasının olmasının beklendiğini ayrıca eklemem gerekir.

İtalya’nın Dünya çapında makina ihracaat rakamları incelendiğinde ise Türkiye, son günlerdeki herkezin şikayetlerine rağmen, İtalya’dan makina alımlarında, bir süredir var olan %30-35 ağırlığını koruduğunu söyleyebiliriz. Bizden sonra %14 ile Amerika %13 ile Pakistan ve %10 ile Çin gelmektedir. Bu yılın ilk 4 ayında Türkiye, Çin ile karşılaştırıldığında, Çin’in 3.5 katı fazla makina çekmeye devam etmektedir. 2004 yılının tümünde bu oranlar Türkiye %37, Pakistan %14, Çin%14, Amerika %10 şeklindeydi. Amerika’da görülen bu ciddi artış herhalde Amerikalı çorapçıların Çin’e uygulanan kotanın önümüzdeki yıl da uygulanacağına olan güvenlerinin göstergesi olsa gerek. Hepimizin bildiği gibi Amerika tarafından 18 Ekim 2004 tarihinde Çin çoraplarına konan kota 18 mayıs 2005 tarihinde doldu.  Bu kota 508.8 milyon çift olarak uygulanmaktaydı. 28 Ekim 2005 tarihinde Çin çoraplarının Amerika’ya tekrar girmesine müsaade edilecek. 

Amerikan çorap ithalat pazarında hangi ülkeler hakim ?

Bu arada kısaca Amerikan Çorap ithalat piyasasındaki esas oyunculardan bahsetmek istiyorum. 2005 yılının Ocak Nisan döneminde pamuklu çorap kategorisinde %18’lik pay ile Pakistan birinci, % 17 payla Dominik Cumhuriyeti ikinci, Meksika %14 payla üçüncü, Kore %12 payla dördüncüdür.  Türkiye %4 ve Çin %5 payla pamuklu çorap kategorilerinde arkadan gelmekteler. Çin, sentetik çorap kategorisinde ise %73’lük pay ile açık ara birincidir. Çin, 42 milyon düzinelik kotasının, ilk 4 ayda 25 milyonunu sentetik, 2 milyonunu ise pamuklu kategoride kullanmıştır. Bir çoğumuz Çin’in Amerikan kotası dolduğu için Avrupa pazarlarına agresif olarak saldıracağını düşünmekteyiz. Çin çorapçılarının Amerikadaki çorap satış trendleri bir göstergeyse pamuklu çorap ağırlıklı alım yapan Avrupa pazarında Çin’li çorapçıların, bizim için en azından bir kaç sene daha önemli bir tehdit oluşturmayacaklarını düşünüyorum. Ancak ellerindeki makina parkurlarını özellikle sentetik ince kadın kategorilerine uygun bir şekilde çoğaltacağını düşündüğüm Çin, yakın zamanda Avrupa ülkelerinin yaklaşık %75 seviyelerinde ellerinde tutukları sentetik çorap kategorilerinde başlarına çorap örebilir. Bu nekadar hızlı gerçekleşirse de bügüne kadar Çin’in kendileri üzerinde negatif bir etki yapmaması dolayısıyla kota koyulması için şikayette bulunmayan Avrupa’lı çorapçılar eminim kota konması için ellerinden gelen herşeyi en kısa zamanda yapacaklarını umuyorum.

Sonuç olarak

Çin’in önümüzdeki yıllarda Avrupa’da, özellikle büyük ölçekteki tesislerimiz üzerindeki baskılarını giderek arttıracağını tahmin ediyorum. Bu baskıları muhtemelen iki şekilde azaltabiliriz. Birincisi şimdiye kadar henüz girmediğimiz İtalya’nın pamuklu soket çoraplarının üst fiyat aralığındaki ürünlerinin üretimine rakip olabiliriz. Diğer çözüm ise son 10 yılda artan bir şekilde Avrupalı alıcıların pamuklu soket kategorisinde aradığı çorapların neredeyse tek adresi haline gelmemizden dolayı altyapısını hazırlamaya hiç gerek duymadımız, kendi markalarımıza ve Avrupa’da direkt satış ve dağıtım ağlarımıza yatırım yapmamız şeklinde olabilir. Yapacağımız her yatırım sonuçta Türkiye’nin bu kategoride kalıcı pazar pay edinmesini sağlayacaktır. Bu pazar payı edinildikten sonra ayrıca henüz girmediğimiz kategorilerde de istersek Çin’de fason üretim yaptırarak Avrupa’da ilave pazar payı kapmamızda mümkün olabilir. Bunu başarabilmek için önümüzde belkide 2-3 belki 3-5 senelik bir zaman dilimi kalmıştır.

Çin tahminime göre öncelikle kendisini Avrupa çorap pazarından çok Amerikan çorap piyasasının aslan payını almak için hazırlamakta; yaptıkları kitle üretimin Amerikan pazarına uygunluğunun yanında Amerika’daki alıcıların büyüklüğü, örneğin Wall Mart gibi az sayıda büyük alım yapan muhatapları olması, Amerikan pazarında Avrupa’dakinin tersine tek dil konuşulması, tek kültürlülüğün getirdiği daha az dizayn ve moda gereksinimi, örneğin basit tenis çorapları hakimiyeti bunun yanında Çin pamuğunun Çin kaynaklı yazılardan okuduğum kadarıyla standart olmayan kalitesi gibi birçok faktör Çin çorapçılarının neden öncelikle Amerika pazarını hedefleyeceklerini kısmen açıklayabilir. Ancak Çin’in bu planları, hepimizin bildiği gibi, Amerika’nın çorap endüstrisini korumak için geçen Ekim ayında 1 yıllık kota konması nedeniyle sekteye uğradı. Son bir gelişmeye göre Amerikan Ticaret Bakanlığı Ağustos ayının başında Amerikan Çorapçılar birliğinin Çin çorap kotaların 2 yıl daha uzatılması başvurusunu görüşmeyi de kabul etmiş bulunuyor. Önümüzdeki günlerde bunun gerçekleşip gerçekleşmediğini göreceğiz. Tüm bu gelişmeler Çin’in bu zaafından Avrupa’lı büyük alıcıların daha fazla yararlanmak isteyeceklerine işaret etmekte. Ancak Çin, alıcılar ne kadar baskı yapsa da, henüz Avrupa pazarının özellikle bizim hakim olduğumuz pamuklu çorap kategorisinde pazar payını hızla arttırmak için yeterince deneyim sahibi olmadığı gibi, bu büyük atılımı yapmak için sanırım elinde yeterli makina parkuru da hazır değildir. Ayrıca bu makinaların iğne sayıları Avrupa’dan talep edilen üretime de tamamen uymamaktadır (Çin’de çoğunluk makina kovanları üretimlerinin tahminen yarısının kendi ülkelerindeki küçük ayak boylarına da üretim yapılması dolayısıyla 144 iğne ve altındayken bizde ise bu özellikle 156 iğne ağırlıklı gitmektedir.)

Bu aşamada Avrupa’da yapacağımız markalaşma veya kendimize ait veya ortaklık şeklinde satış-dağıtım ağı yatırımlarımız her ne kadar Avrupa’daki bu pazarın kaymağını yiyen kesimi rahatsız edecekse de bizden gelebilecek tehdidi karşılamak için yönelebilekleri Çin, şanslıyız yukarıda saydığımız nedenlerle daha hala hazır değil gibi görünüyor. Ama bu şansın ömürboyu da sürmeyeceği de çok açık. İngiliz Guardian gazetesine Çin çorabına Avrupa  tarafından henüz kota konulması için girişimlere başlandığı dönemde, 25 Mayıs 2005 tarihinde mülakat veren Çin’de kurulu Lanswe isimli dünyanın en büyük çorap üretim tesisinin başkanı, Weng Rong Jin, günde 2 milyon çorap ürettiklerini (tahminen 1 milyon çift demek istiyor) ve iki yıl içinde çalışan sayısını 15,000 kişiye çıkararak kapasitesini de günlük 5 milyon çoraba yükselteceklerini söylemektedir. Bu mülakatta üretiminin yarısının ülke içinde satıldığını da ifade etmektedir (karşılaştırma yaparsak bir Çin Ticaret Bakanlığı yetkilisinin China Daily gazetesinde çıkan yorumuna göre Çin’in toplam tekstil imalatının %70’i ülke içinde satılıyor.)  

Amerika’lı bir çorap üreticisinin Çin korkusuyla sarfettiği sözler bize de bazı şeyler anlatıyor gibi: “Büyük boyutlu üretim yapanlar ülke dışına çıkıyorlar. Geride kalan bizim tekstil şirketlerimiz artık kalıcı olarak küçülecek ancak zamanında hızlı mal isteyen niş pazarlara üretim yapabilecekler”.

Şayet hızla ve beraberce hareket etmezsek bizi Avrupa pazarında gelecekte bekleyen, bizim tabirimizle butik veya uluslararası tabiriyle niş pazarlar, şu anda elimizde tuttuğumuz Avrupa’nın pamuklu soket çorap ithalat pastasının hala %37’si olarak kalabilecek mi acaba ?  

Gelecek sayıda Avrupa pazarındaki rakiplerimizin analizini yapmaya çalışacağım.