EUR/USD GRAFİĞİ

Ekonomi yönetimimiz uzun zamandır, fiyatı piyasa tarafından serbest olarak belirleniyor diyerek, başlangıçta ihracatçılarımızdan şimdilerde de Turizmcilerden gelen Türk Lirası’nın aşırı değerlendiği şeklindeki şikayetlerini görmemezlikten gelmekteler. Öte yandan Çin ekonomi yönetimi ise başta Amerika olmak üzere ticaret partnerlerinden gelen yoğun baskılara rağmen Çin Yuan’ının değerini Türkiye’nin tam tersine aşırı değersiz tutmakta ve Yuan’ın değer artışını çok yavaş bir şekilde gerçekleştirmektedir.

Çin, kur rejiminde uzun zamandır beklenen değişimi Temmuz 21, 2005 tarihinde dolara karşı 8,28 den 8,11’e %2,1’lik revaluasyona giderek gerçekleştirmiş ve Yuan’ın günlük dalgalanma bandını %0,3 olarak tespit etmişti. Sonrasında, Yuan’ın değerinin ağırlık oranını açıklanmayan Amerikan Doları, Avro, Japon Yeni, ve Kore Won’undan oluşan bir sepete bağlı olarak dalganacağını açıkladılar. Çin, en son olarak ise bu yılın başından başlayarak da 13 yerel ve yabancı bankanın Yuan forward işlemlerine başlamasına müsade etti.

21 Temmuz 2005 tarihinden bugüne kadar Çin Yuan’ı dolar karşısında aşağıdaki grafikte görebileceğiniz gibi %3,1 değer kazanmıştır.  Bankaların forward kotasyonları Çin Yuan’ının bugünden yılın sonuna kadar yaklaşık % 3,8 oranında değer kazanarak dolar karşısında 7,75 seviyesine geleceğine işaret etmektedir.  Bu kur, 21 Temmuz tarihinde gerçekleşen revaluasyon sonrası %7’lik bir değerlenmeye işaret etmektedir.  Bankaların forward kotasyonları Çin yuan’ının 21 Temmuz tarihinden başlayan süreçte Amerikan Doları karşısında 3 yıl sonrası için %12,6 ve 5 yıl sonrası için %17 oranında değer kazanacağını gösteriyor.

Çin hükümeti önümüzdeki aylarda muhtemelen Yuan’ın daha esnek bir kur rejimi içerisinde ticaretine müsaade edecektir.  Ancak Çin’in Türkiye’de 2001 krizi sonrası uygulanan gerçek serbest dalgalı kur rejimine geçmesi için ise yılların geçmesi gerekeceği analistler tarafından dile getirilmektedir.

Çin Yetkilileri Üzerindeki Baskı Artıyor

Mart ayının üçüncü haftasında Amerika’lı üç senatör Çin’i ziyaret etti.  Bu ziyaretin amacı Mart sonunda Senato’da oylanması planlanan Çin’in Yuan’ı önemli ölçüde değerlememesi halinde Çin’den yapılan ithalata %27,5 oranında vergi konulması kararının ön hazırlığıydı.  Ancak bu oylamanın şayet gerçekleşecekse Çin Hükümet başkanı Hu Jintao’nun Nisan ayının ikinci yarısında Amerika’ya yapacağı ziyaretin sonrasına kalması daha büyük olasılık gibi görünüyor.  Belki bu ziyaret öncesinde Çin tarafından yeni sürpriz kararlar bile çıkabilir. Amerika 2005 yılında, Çin ile ticaretinde, 2004 yılının 161.9 milyar dolar seviyesini %24,5 aşarak 201.6 milyar dolar açık vermiştir.  Büyümeye devam eden Amerikan ekonomisi doğal olarak tüketim ihtiyacını artan bir  biçimde Çin üzerinden karşılamaktadır.  Amerika’lı yetkililer haklı olarak, Çin karşısında çok hızlı bir şekilde büyüyen ticaret açıklarının nedeni olarak düşük değerli tutulan Çin Yuan’ını göstermektedir.  Ancak Çin, özellikle Amerika’dan elde ettiği rezervlerini harcamayarak, çoğunlukla yine Amerikan tahvillerine yatırmaktadır.  Bu da kısmen Çin’e karşı borçları giderek artan Amerikan tarafının daha agresif hareket etmesini engellemektedir.  Çin’in resmi döviz rezervleri 2005 yılında %34 artarak 819 milyar dolara ulaşmıştır.  Bu yılın sonunda ise rezervlerinin 1 trilyon doların üzerine çıkarak Japonya’nın elinde olan birinciliği kolaylıkla elinden alacak görünmektedir. 

Yuan’ın Hızlı Artış İhtimali Ekonomi Kurmaylarını Rahatsız Ediyor

Hızlı gelişebilecek bir yuan değer artışı döviz piyasalarında büyük çalkantılara sebep olup bunun da dolayısıyla üretim yapan sektörleri etkilemesinden korkulmaktadır. Revaluasyon sonrasında yatırımlar azalırken ithalat patlayabilecek aynı zamanda azalan ihracat seviyeleri ise ihracatın gayri safi iç hasılaya olan katkısının azalmasına dolayısıyla iç büyümenin yavaşlamasına neden olabilecektir. Çin ekonomisinin ana kaynağı olan ihracatın azalma olasılığı Çin yetkililerini çok rahatsız ettiğinden, dışarıdan gelen artan revaluasyon baskılarına  güçlü bir şekilde karşı çıkmaktadırlar. Çin Merkez Bankası Governörü Zhou "Eğer Yuan’ın değeri çok hızlı artarsa, birçok yabancı yatırımcı fabrikalarını Çin dışına taşıyabilirler” şeklinde endişelerini dile getirmektedir.  Çin Merkez Bankası araştırma bürosu direktörü Tang Xu ise "Bu durum bizim işsizlik oranımızı ciddi oranda arttırabilecek ve ekonomimize zarar verecektir. Ticari bankalar da zorlu operasyon ortamıyla yüzü yüze kalacaklardır” şeklinde endişelerini dile getirmektedir. 

Bizim ülkemizde ise son yıllarda yaşadığımız Türk Lira’sının aşırı değerlenmesinin ekonomi kurmaylarımızdan hiçkimseyi rahatsız etmemesi oldukça düşündürücü.