YÜKSEK ÇİN KOTA FİYATLARI AMERİKA İHRACATLARINI VURDU

Mithat ARACI

Çin ile Amerika, 8 Kasım 2005 tarihinde, 34 tekstil ve hazır giyim kategorisinde 2006 yılı başından başlamak üzere Çin ürünlerine 3 yıl için değişen miktarlarda kota konulması hususunda mütabakata varmışlardı.

Çin bu yılın başında Tablo-1’de detayını göreceğiniz 2006 yılı kotalarının % 70’ini ihracatçılara eski performanslarına göre dağıttı ve %30’unun ilk bölümünü açık arttırmayla sattı. Açık arttırmaya çıkarılan kotalar, direk olarak alamayan ihracatçılardan gelen aşırı talep sonucu yüksek meblağlara satıldı. Bu da Tablo-2’de göreceğiniz 2005 yılı fiyatları üzerinde %50’lere varan fiyat artışlarına neden oldu. Kotalar, bir çoğumuzun bildiği gibi, bir kez edinildiğinde ikinci elde alınıp satılabilmektedir. Direk olarak dağıtılmış veya açık arttırmada satın alınmış olmasına bakılmaksızın, bir maliyet faktörü olan kota fiyatı, ihraç fiyatı üzerine eklenmektedir.

Çin’in Amerika’ya olan ihracatı, tüm bu nedenlerle, Tablo-1’de detayını göreceğiniz gibi çok yavaş ilerlemektedir. Kota kullanımı, 24 Nisan’a kadar şatışı en hızlı gelişen kategori olan Çorap (332/432/632) kategorisinde bile ancak %20.2 oranında kalmıştır. Mevcut hız bu kotanın 18 ay’da bitirileceğini göstermektedir. Halbuki Aralık 2005 tarihinde yazdığım yazıda çorap kotasının yaklaşık 6-7 ay içinde bitirileceğini tahmin etmiştim. Çünkü bu tahmini yaparken hafızamda Amerika’nın Çin’e 2005 yılı için verdiği 42 milyon düzinelik  kotanın 5.5 ay gibi kısa sürede bitirildiği gerçeği taze olarak durmaktadı.

Çin’in, kotaları açık arttırmayla satarken, fiyat düşük çıkmasın diye bir çok kategoride fiyatlara alt sınır getirmiştir. Çin, bu stratejiyi uygulayarak muhtemelen Amerikan kotalarının kullanımını tüm yıla yaymaya gayret etmekteydi. Ancak bu strateji ters tepmiş sanki. Zira Çin kaynakları, daha ilk dört ay dolmadan, 2006 yılı için Amerika tarafından verilen kotaların ortalama %20’sinin kullanılmadan kalacağını tahmin etmektedir. 

Şimdiden düşmeye başlayan kota fiyatları, kotaların doldurulamayacağı görüldükçe, ikinci elde, yılın ilerleyen bölümlerinde muhtemelen daha da düşecektir. Örneğin Tablo-1’de göreceğiniz 363 havlular kategorisinde yılın başında düzinesi 4.5 USD olan kota fiyatı 24 Nisan tarihinde % 57.8 düşüşle düzinede 1.90 USD’ına inmiştir.

Amerikan gümrük rakamlarına göre Çin’in Ocak- Şubat 2006 döneminde Amerika’ya yaptıkları satışlar geçen yılın aynı dönemine göre USD bazında %8.6 düşmüştür. Bu düşüş Ocakta % 1 olmuş ancak Şubat ayında %19 olarak gerçekleşmiştir. Şubat ayında görülen ciddi oranlı düşüşünün kısmen Çin’lilerin yeni yılı tatiline denk gelmesi nedeniyle olduğu tahmin edilmektedir. Ancak iki aylık bu düşüşte kota fiyatlarının eklenmesi nedeniyle ciddi artış gösteren Çin fiyatları esas etkendir. Bu nedenle, Amerikalı alıcıların taleplerini başta Hindistan ve Pakistan olmak üzere diğer Asya ülkelerine yönelttikleri istatistiklerden görülmektedir. 

Başta özellikle dolara karşı yüksek değerli Türk Lirası, pahalı elektrik ve işci ücreti üzerindeki ilave maliyetler olmasaydı acaba Amerikan pazarında biz de Çin’in kaybettiği Pazar payından Hindistan ve Pakistan gibi yararlanabilirmiydik….