|
ÇİN 2005 YILINDA AVRUPA
TEKSTİL PAZARINI NASIL ETKİLEDİ ?
Mithat ARACI
2005
yılının başında kotaların kalkmasından sonra Avrupa pazarına fiyat kırarak
saldıran Çin, 10 Haziran 2005 tarihinde Avrupa birliği ile masaya oturarak 10
tekstil kategorisinde kota konulmasına razı olmuştu. Yeniden kota konulan
kategorilerde Çin, kota miktarlarını kısa zamanda bitirmiş, gümrüklerde takılan
tekstil ürünleri özel izinle gümrüklerden çekilebilmişti. Kısa zaman önce Avrupa
birliği 2005 yılının Ocak–Eylül dönemininde Avrupa tekstil pazarında Çin’in
ihracatını analiz eden bir rapor yayınladı. Size bu rapor ışığında Çin’in Avrupa
tekstil pazarında kota sonrası dönemde temel etkilerinin neler olduğunu
anlatmaya çalışacağım.
Hangi Ülkeler Etkilendi
Avrupa Birliği rakamlarına göre 2005 yılının ilk
dokuz ayında Çin’in Avrupa’ya ihracatı değer olarak %44.8 ve miktar olarak %40.2
artmıştır. Çin’in yanında %16 değer artışıyla Hindistan’da 2005 yılının ilk 9
ayında kazançlı çıkmıştır. 10 Haziran tarihinde Çin’e yeniden kota koyulması en
çok Hindistan’a yaramış diyebiliriz.
Türkiye bu dönemde %3.2’lik artışla Çin’de çok fazla
etkilenmemiş gibi görünse de bir yandan aşırı değerlenen TL bir yandan da artan
maliyetlerini fiyatlarına yansıtamaması nedeniyle Çin ve Hindistan karşısındaki
konumunu daha ne kadar koruyabileceği süpheli görünüyor.
Bu dönemi
kayıpla karşılayan ülkeler ise en başta %42.5’la Hong Kong, peşinde %27.3’le
Kore, %17.2’le Endonezya ve % 12.5’la Pakistan’dır. Yani Hindistan dışındaki tüm
Asya ülkeleri 2005 yılında Çin’den oldukça negatif etkilenmişlerdir diyebiliriz.
Hangi Sektörler Çin’den En Çok
Etkileniyor
Haziran 10 tarihinde yeniden kota konan 10 kategoride
Çin Avrupa’ya %500’ü geçen oranlarda ihracat artışı gerçekleştirmiştir. Bu
kategorilerden sekizinde genel ithalat büyüme oranı iki haneli rakamlarda
olmuştur. Çin’in büyüme oranları tişört kategorisinde (24%), kazaklarda (17%),
erkek pantolonlarında (23,6%), bluzlerde (13%), yatak örtüsünde (17%),
elbiselerde (8%), sütyenlerde (12,5%), masa örtüsünde (14,7%) ve keten
kumaşlarda (59%) olarak gerçekleşmiştir. Eylül ayında büyüme oranları Çin’e
uygulanan kotaların bitmeye başlamasıyla birlikle azalmaya başlamıştır. Bu
azalışın kotaların tekrar açılacağı 2006 yılının Haziran ayına kadar devam
etmesi beklenmektedir.
Kota dışı kalan 35 tekstil kategorisinin beşi
haricinde Çin’in ihracat birim fiyatları %18 ila 60 arasında düşmüştür. Bu düşüş
yalnızca %5,5 oranıyla keten kumaşlarda sınırlı gerçekleşmiştir.
Avrupa’lı üreticiler düşük birim fiyatlı Çin tekstil
ürünleri nedeniyle ciddi oranda sorun yaşamakla birlikte 2005 yılının ilk dokuz
ayında Avrupa’ya yapılan toplam tekstil ithalatı Avro değeri olarak %3.7 ve
miktar olarak %4.9 oranında kabul edilebilir oranda bir artış göstermiştir.
Çin’in İhracatı Hızla Büyümeye Devam Eder mi ?
Dünya Bankası tarafından Şubat 9 tarihinde yayınlanan
raporda Çin’in büyümesinde iç pazarındaki talep artışının nihayet katkı yapmaya
başladığı söyleniyor. Her ne kadar Çin’in ticaret fazlası 100 milyar $’ın
üzerine çıktı ise de ihracatının artış hızında yavaşlamanın başladığına işaret
edilmektedir. Bu değişimin en önemli nedenini Dünya Ticaret Örgütü (WTO) etkisi
olarak açıklanmaktadır. Çin, Dünya Ticaret Örgütüne katıldığında, hem Çin’li ve
Çin’de yatırım yapan yabancı şirketler, Çin’in uluslararası piyasalara açılması
nedeniyle kısa zamanda ciddi kapasite artırımları gerçekleştirmişlerdi. Tekstil
sektörü örneğinde olduğu gibi 2002 yılında devlet desteğiyle başlanan makina
yatırımları tekstşl kotalarının varlığı nedeniyle tam kapasiteyle
çalıştırılmadan atıl tutulmuştu. Ancak 2005 başında kotaların kalkmasıyla
birlikte biriken bu makinalar bir anda üretime dönmüş ve kendisine hızla pazar
yaratabilmek amacıyla Çin’li üreticiler doğal olarak fiyatlarını ciddi oranda
düşürmek zorunda kaldılar. Bugünlerde bu yatırım hızı rapora göre gittikçe
azalmaktadır. 2005 yılındaki yabancı yatırım miktarının da 2004 yılına göre
küçük bir miktar düştüğü söyleniyor. Bütün bu faktörlerin yanında geçen yılın
ortasından sonra başlayan Çin Yuan’ının bir miktar değerlenmesi Tekstil
örneğindeki gibi düşük kar marjıyla çalışan endüstrileri fiyat arttırmaya
zorlamaya başladığı söyleniyor.
Umarım orta vadede iç pazarı büyüyen Çin ihracatında
daha az agresif hareket eder. Ayrıca Amerika’nın yakın zamanda başlayan
baskısıyla Yuan’ın daha da değerlenmesine müsaade edeceğini düşündüğüm Çin
karşısında belkide bir miktar nefes alabileceğiz. Ancak bu arada TL’nin daha da
değerlenmemesi için dua etmekten başka çare yok gibi...
|
