AVRUPA SOKET ÇORAP PAZARINDA DİPTEN DÖNÜŞ SİNYALLERİ VAR MI?

Mithat Aracı

Ocak 9, 2009

Global finansal krizin önümüzü görmeyi zorlaştırdığı son günlerde, Türkiye olarak toplam satışımızın %85’ini gerçekleştirdiğimiz, Avrupa’da satılan çorapların yaklaşık %65’ini oluşturan pamuklu soket corap kategorisini, Avrupa’nın istatistik kurumu EUROSTAT’dan aldığım rakamlar ışığında analiz etmek istiyorum.

ÇİN PAZARIN YARISINA HAKİM OLDU

1985 yılından başlayan süreçte yaptığı makina yatırımlarını 2000 yılı sonrasında hızla arttıran Türkiye, bu yatırımlarının karşılığını, 2004 yılında pamuklu soket pazarında ulaştığı tepe nokta olan %35 pazar payı ile almıştı. 2001 yılından 2004 yılına kadar olan 4 yıllık süreçte, Grafik 1’de göreceğiniz gibi %5’lik pazar payı artışı yaşayan Türkiye, bu dönemde aynı oranda pazarı daralan İtalya’nın payını çalmaktadır. 

2004 yılı sonunda kotaların kalkması ile birlikte Çin devreye girmiş, 2005-2007 yılları arasında, Türkiye dışındaki ülkelerin pazar paylarını ele geçirerek büyüştür. Çin’in Türkiye üzerindeki baskıyı 2008 yılı içinde artmaya başlamıştır. 2008 yılı öncesi ucuz çorap satışlarıyla Avrupa çorap satış pastasını büyüterek Pazar payını arttıran Çin, 2008 yılında pazarda büyüme durduğu için, Türkiye üzerinde baskısını arttırmış izlenimini vermektedir.  

2007-2008 OCAK/EKİM DÖNEMİNE YAKINDAN BAKALIM

Tablo 1’de göreceğiniz rakamlara göre Çin 2007 yılının 10 ayı toplamında 820 milyon çift olan pamuklu soket çorap satışını 2008 yılının aynı döneminde 170 milyon adet artışla 990 milyon çift’e çıkarmıştır. Bu artış % 21’lik bir büyümeye işaret etmektedir.  2007 yılının ilk 10 ayının toplamında %34 olan Çin’in pazar payı 2008 yılının aynıdöneminde %6’lık artışla %40’a ulaşmıştır.

Türkiye aynı dönemde 76 milyon çift çorap satış kaybına karşılık gelen %11’lik daralma yaşamış, %3’lik de pazar payı kaybetmiştir.

Kaybeden ülkeler içinde Pakistan %14, Portekiz %13, İtalya %11 ile dikkat çekerken, Çin’le birlikte satışı artan ülkeler arasında Endonezya %10, Belçika %7, Hindistan %22 ve Kore %11 görülmektedir.

Pazar payları analiz edildiğinde Çin ile Türkiye’nin toplam Pazar payı %66 olup diğer ülkelerden yalnızca %5 ile Endonezya, %4 ile Portekiz ve %3 ile Hollanda dikkati çekmektedir.  Sürekli sözü edilen Hindistan ise %22’lik büyüme göstermesine rağmen %1’lik pazar payı ile çok küçük boyuttadır.

ÇİN ÇORAP SATIŞLARI GLOBAL KRİZDEN HENÜZ ETKİLENMEDİ

Uzun yıllar pamuklu soket pazarının hakimi olan Türkiye, Grafik 2’de görüleceği gibi soket çorap satışında Çin ile başabaş mücadeleyi 2006 sonu ile 2008 başı arasında yaşamış, 2008 yılında ise giderek artan oranda Çin arayı hızla açmaya başlamıştır. Avrupa’yı da etkilemeye başlayan global kriz ortamında parakende çorap satışlarının yaklaşık %25 oranında düştüğünü tahmin ettiğim Avrupa pazarında Çin’in satışları hızla artarken yalnızca Türkiye’nin satışları azalmaktadır.

Bu birkaç nedenle olabilir.  Bence nedenlerden birincisi, kriz dalgasının üzerine bu kadar hızla gelip satışların bu derece düşeceğini önceden kestiremeyen Avrupa’lı alıcılar yalnış planlama yaparak Çin’den gereğinden fazla çorap satın almak zorunda kaldılar.  Bu da ellerindeki çorap stoğunun aşırı derecede şişmesine yol açtı.  Çin’den alınan çorabın siparişinden gemi ile yolculuğu sürecini en az 3 ay olarak varsayarsak, Çin siparişlerinin azaltılması en az 3 ay gecikmeyle yansıyacakken, Türkiye siparişlerinin azaltılması ise en çok 1 ay gecikmeyle yapılabilmektedir.  Yani satışlarının bıçakla kesilmiş gibi azaldığını gören ve Çin çorapları stoklarında biriken Avrupa’lı alıcı muhtemelen stokları daha da şişmesin diye ivedilikle Türkiye siparişlerini azalma yoluna gitmiş gibi görünüyor.  

Diğer bir neden ise global kriz nedeniyle gelirleri azalan Avrupa’lı alıcılar daha ucuz çoraplara yöneliyor olabilir.  Ancak Grafik 3’e baktığımızda bu görüşünde pek doğru olmadığını görmekteyiz.  Bu durum gerçek olsaydı Çin ile Türkiye arasında fiyat farkının gittikce hada fazla açılması gerkecekti. Aksine, bu grafikte, krizin başladığı Sonbahar aylarında Çin ile Türkiye arasındaki fiyat farkının Avrupa pazarında hızla kapanmaya başladığını görmekteyiz.  Yani maliyetlerini dolar bazında yapan Çin çorapçıları Avro’nun dolar karşısında düşmeye başladığı bu süreçte hızla fiyat arttırmaya başlamışlardır.  

2009 YILI TÜRKİYE İÇİN DÖNÜŞ YILI OLABİLİR Mİ?

Birçok gelişme 2009 yılı için umutlu olmamıza yardımcı oluyor. Bu gelişmeler arasında,

ü  Ekim ayından başlayan süreçte TL’nin Avro karşısındaki değer kaybı,

ü  maliyetini dolar bazında yapan Çin’in Avro bazında fiyat arttırmaya başlaması,

ü  global finansal kriz nedeniyle bankalardan kredi olanakları azalan Avrupa’lı alıcıların Çin’den peşin alım için çıkarmak zorunda oldukları Akreditif açma olanaklarının azalması,

ü  İngiliz Sterlininin Dolar karşısındaki aşırı değer kaybı Çin’li çorapçıları İngiltere pazarında Avrupa’dan daha da fazla zorluyor olması,

ü  stok finansal maliyetinin aşırı hem artması hemde finansmanın bulunmasındaki zorlukların, Avrupalı alıcıları daha kısa vadeli alımlara zorlayacak olmasını sayabiliriz.

Ancak 2009 yılında bizlerinde karşılaşabileceğimiz zorluklardan başlıcalarını söyle sayabiliriz;

ü  ellerinde aşırı kışlık Çin çorap stoklarıyla kalan Avrupa’lı alıcılar,

ü  Avro ve İngiliz Sterlin kurunun dolar karşısında 2009 yılında nereye gideceğini bilememek,

ü  Avro ve İngiliz Sterlininin TL karşısında değerini tahmin edememek,

ü  finansman olanaklarının Türkiye’de de oldukça azalıyor olması,

ü  elektrik, ısıtma, işçilikve diğer girdi maliyetlerinde olan artışlar,

ü  Avrupa pazarının ucuz çoraplara kayıp kaymayacağı,

ü  devam edecek Çin baskısı,

ü  global krizin toparlanmaya başlayıp başlamayacağı.

Tüm bu bilinmezlere rağmen Avrupa  çorap pazarının 2009 yılında daralacağı ve Çin siparişleri bize kaydırılmazsa, herbirimize yetecek kadar çorap  siparişinin gelemiyebileceği gerçeğinide dikkate alarak iş planlarımızı yapmamız gerekebilir 2009 yılında.

Yeni yılınızı kutlar 2009 yılının, herşeye rağmen, herkeze bol şanslar getirmesini dilerim.