KASIM RAKAMLARI OLUMLU SİNYALLER VERİYOR

Mithat Aracı

Ocak 21, 2009

Sizlere en son yazdığım raporda Çin’in, Avrupa pamuklu soket çorap pazarının neredeyse yarısına hakim olduğunu yazmıştım. Çin’in bu ani pazar payı artışının iki nedenle olabileceğini söylemiştim. Bu nedenlerden ilki Avrupa’lı çorap tüketicisinin daha ucuz ürünleri talep etmeye başlaması olabilirdi. İkinci neden ise Çin’den akreditif açarak, peşin parayla çorap alan Avrupa’lı alıcıların beklentilerin ötesinde gelişen ani pazar daralmasını tahmin edemeyip, ellerinde artan Çin çorap stoklarıyla kalmış olmaları olabilirdi. Bu nedenle çorap satışlarında önceliği, ellerinde kalan Çin çoraplarına vererek, Avrupa’ya yakınlığından dolayı Türkiye’den aldıkları çorap miktarını azatmaya gitmiş olabileceklerini tahmin etmiştim.

Kasım 2008 Eurostat rakamları, ikinci senaryonun daha akılcı ve gerçek olduğuna işaret etmekte.  Çin, Kasım 2008 ayında satışlarında hızla daralma yaşamışken aynı ayda Türkiye satışlarında ise kısmen artış görülüyor.  Grafik 1’de görebileceğiniz gibi, EU 25 (Çek Cumhuriyeti hariç) pamuklu çorap pazarında, Ekim 2008 ayında %46 Çin - %32 Türkiye olan pazar payları, Kasım 2008 ayında Çin % 41 - Türkiye %38 olmak üzere Türkiye lehine hızla iyileşmiştir.

Finansal krizin devam ediyor olması, stokların yüksek finansal maliyetine katlanmak istemeyen ve Çin’li üreticilerin peşin akteditifli satışlarına daralan banka limitleri nedeniyle cevap vermekte zorlanan Avrupa’lı alıcıların hızlı siparişlerine en kısa zamanda cevap verebilecek Türkiye pazarına yönelmesi, bu iyileşmenin önümüzdeki aylarda devam edebileceğine işaret etmektedir.

Son gelişmeleri bu çerçevede özetledikten sonra ülke bazında analizlerime geçmek istiyorum.

TÜRKİYE HANGİ ÜLKELERE ÇORAP SATIYOR?

Türkiye son yıllarda Grafik 2’de görebileceğiniz gibi Türkiye İngiltere ve Almanya pazarına satışlarını yoğunlaştırmaktadır.  Bu iki ülke satışları toplam satışlarının %60’ını oluşturmaktadır. Sonrasında Fransa, İtalya ve Avusturya önemli diğer pazarlar olarak göze çarpmaktadır.

Bu analizimde size önce Avrupa 25 pazarı sonrasında İngiltere sırasıyla Almanya, Fransa ve İtalya pazarlarında Türkiye’nin Çin ile karşılaştırmalı olarak pazar analizlerini yapacağım.

ÇEK CUMHURİYETİ HAKKINDA BİR HATIRLATMA

25 Avrupa pazarı analizimde rakamlar Çek Cumhuriyeti’ni dışarıda bırakmıştır. Bunun nedeni Çin’in Avrupa’ya yaptığı çorap satışlarının aşağıdaki grafikte göreceğiniz gibi %28’e varan oranlarda 3-4 avro sentlik fiyatlarla Çek Cumhuriyeti üzerinden minimum gümrük vergisi ve KDV vererek en az maliyetle Avrupa’ya sokulması olabilir. Bu düşük birim fiyatlar, şayet Çek Cumhuriyeti rakamları analizlerime dahil edilirse, Çin’in Avrupa fiyat ortalamalarını düşürmekte ve yaptığım analizleri anlamsızlaştırmaktadır. 

Ayrıca Çek Cumhuriyeti’ne giren Çin çoraplarının bu ülkenin nufusu ve tüketim potansiyeliyle hiç bir şekilde orantılı olmaması ve bu ülkeye giren çorapların resmi olarak Çek Cumhuriyeti ihracat rakamlarında görünmüyor olması, bu çorapların kamyonlarla gümrüklere takılmadan Avrupa’nın değişik ülkelerinin sokak pazarlara dağıtılarak, Çin’liler veya Viyetnam’lılar tarafından mı satılıyor sorusunu getiriyor insanın aklına.   

EU 25 PAZARI ANALİZİ (Çek Cumhuriyeti Hariç)

25 Avrupa ülkesi pazarında Türkiye Kasım ayında Grafik 1’de göreceğiniz gibi pazar payında artış yaşarken Çin düşüşe geçmiştir.

Ekim 2008 ayında %46 olan Çin’in pazar payı % 41’e düşerken Türkiye’nin aynı dönemde payı hızla %32’den %38’e yükselmiştir.

Grafik-3’de Ekim 2008 ayında 70 milyon çift satış adetlerine ulaşan Çin pamuklu çorap ihracatının Kasım 2008 ayında 59 milyon çift’e düştüğünü görmekteyiz. Türkiye’nin ihracatı ise 49 milyon çiftten 57 milyon çift’e yükselmiştir. Finansal kriz nedeniyle daralan Avrupa çorap satış hacimleri hem Çin ve hemde Türkiye çorap ihracatı üzerinde beraberce düşüş yönünde etki yapmaya başlamış sanki.

Grafik-4’de Çin ve Türkiye’nin Avrupa pazarında bir çift pamuklu soket çorabın ortalama fiyatlarını görmekteyiz.

Türkiye’nin kışlık çorap fiyatları geçen yılların kış sezonunda görülen 0.53-54 avro’luk seviyelerden, 2008’in kış sezonunda 0.57-0.58 avro seviyelerine yükselmiş.

Aynı dönemde Çin’de fiyatlarını 0.32-0.33 avrodan 0.36-0.37 avro’ya arttırmış.

Böylece, Türkiye’nin fiyat artışı %7.5 seviyelerine ulaşırken, Çin’in fiyat artış oranları %12 mertebesine varmıştır. Bu durum, dolayısıyla,  Çin ile fiyat makasımızın daralmasına yardımcı olmaktadır.

Grafik 5’de Çin’in Avrupa pazarındaki, önceki yılın aynı ayını karşılaştıran aylık büyüme oranları, Çin’in satışlarında düşmenin başladığına işaret etmektedir.

Grafik 6’da ise Türkiye’nin Avrupa ihracatındaki daralması dibi bulmuş havası veriyor. Önümüzdeki dönemde daralmanın yerini tekrar büyümeye bırakmasını umuyorum.

İNGİLTERE PAZARI ANALİZİ  

İngiltere pazarı toplam Avrupa pamuklu soket çorap satışlarımızın 2008 yılında %31’ini yaptığımız (bakınız grafik2) en büyük pazarımızdır.

2008 başından başlayan süreçte, pazar payımız %60’lı seviyelerden %50’li seviyeler düşmüş olmasına rağmen, İngiltere pazarı, diğer tüm Avrupa pazarları içinde, Çin karşısında pazar payımızın en büyük olduğu ülkedir.

Çin ingiltere pazarında uzun süre %20’lerde götürdüğü pazar payını 2008 başından başlayan süreçte %30’lar seviyesine taşımıştır.

Grafik 8’e baktığımızda, İngiltere pazarında Türkiye olarak pazar payımızdaki azalışın bu pazara daha az çorap sattığımız anlamına gelmediğini görebiliriz. Bu pazarda yaklaşık olarak, her ay ortalama 20 milyon çift çorap satışımız olduğunu yine grafik 8’de görebilirsiniz.

Çin İngiltere pazarındaki pastanın büyüklüğünü 2008 içinde daha düşük fiyatlı ürünlerle büyütmüş ve büyüyen bu pastanın, pazar payını ele geçirmiştir. Çin grafik 8’e göre 2008 yılında, aylık satış miktarını 5-7 milyon çiftten 10 milyon çift’in üzerine taşımıştır.

Grafik 9’da görebileceğiniz gibi İngiltere pazarında Türkiye’nin diğer pazarlara göre oldukça daha iyi pazar payına sahip olmasının nedenlerinden biri Çin ile fiyat farkının son derece düşük olmasıdır. Diğer nedenlerse diğer pazarlara göre daha kaliteli ürünleri butik, yani daha küçük boyutlarda almasıdır.

Finansal krizden Amerika ile birlikte en çok etkilen İngiltere ekonomisi ve İngiltere sterlininde Ağustos ayından beri yaşanan, grafik 10’da görebilieceğiniz ciddi değer düşümü, maliyetini dolar bazında yapan Çin’i İngiltere pazarında fiyat arttırmak zorunda bırakmıştır. Bu durum bizlerin elini bir derece rahatlatmaktadır.

GRAFİK 10

Diğer yandan, Grafik 11’de görüleceği gibi, İngiliz sterlininin Türk lirası karşısında da değer kaybı, bu pazarda yaptığımız satışlardan eskisi gibi kar edemediğimizinde (belkide yaptığımız uzun dönemli anlaşmalardan zarar ettiğimizinde) göstermektedir maalesef.

GRAFİK 11

ALMANYA PAZARI ANALİZİ

Grafik 2’de göreceğiniz gibi, pamuklu soket çorap satışlarımızın %29’unu yaptığımız Almanya pazarında, 2007 yılı ortalarında başlayan süreçte, pazar payı olarak Çin’in gerisinde kalmaya başladık. 

Grafik 12’ye göre, Çin öncesi dönemde %50’lere varan oranda pazar payına sahip olan Türkiye, son aylarda %35 Pazar payı seviyesine gerilemiştir.

Çin ise aynı dönemde Almanya pazarının %45’ine varan oranda pazar payına sahip olmuştur. Grafik 12’ye bakarsak Çin’in pazar payının %45’ler seviyesinde stabilize olduğunu son aylarda ise biraz azalma sinyalleri verdiğini gözlemekteyiz. 

Grafik 13’de Türkiye’nin Almanya pazarındaki geçmiş yıllar ortalama satışının 20-25 milyon çiftten son aylarda 15-18 milyon çift aralığına gevşediğini görmekteyiz.  Almanya pazarında Çin, bizim için gerçekten de ciddi bir rakip haline gelmiştir.

Grafik 13’de Çin’in Ocak 2008 ayında Almanya pazarında aylık 35 milyon çift çorap satışı ile zirve yaptığı ancak finansal kriz’in Avrupa’da hissedilmeye başladığı 2008 yılının ikinci yarısından itibaren irtifa kaybetmeye başladığını görebiliriz.

Grafik 14’e baktığınızda Almanya’da Türkiye’nin fiyatlarının çok azda olsa arttığını görmekteyiz.

Çin’in Almanya’daki fiyatları ise bize göre çok daha büyük oranda artmıştır. Maliyetini dolar bazında yapan Çin, Avro’nun Ağustos başından başlıyan süreçte dolar karşısında değer kaybetmesi nedeniyle İngiltere pazarında olduğu gibi fiyat arttırmak zorunda kalmıştır. 

Grafik 15’de Almanya pazarında 2007 yılının başından itibaren Çin ile %45’ler seviyesine kadar açılan fiyat makasımız, 2008 yılının Ağustos ayında başlayan Avronun dolar karşısındaki çöküş sürecinde %20-25 oranında kapanmış ve bu fark %20-25’e kadar düşmüştür.

Umarım bu daralan fiyat makası önümüzdeki aylarda bizi Almanya pazarında daha iyi bir konuma getirir.

FRANSA PAZARI ANALİZİ

Fransa pazarı, grafik 2’ye göre,  Avrupa’ya sattığımız pamuklu soket çorap satışlarımızın %8’inin yapıldığı 3. büyük pazarımızdır. Fransa pazarında Çin öncesi dönemde %50’ler mertebesinde bir pazar payı olan Türkiye, 2008 yılında Çin ile başabaş mücadele içine girmiş ve bunu sonucunda %35 civarında bir pazar payına gerilemiştir.

Çin ise, grafik 16’da görüleceği gibi, yaklaşık %35’ler seviyesindeki ortalama pazar payı ile bu pazarı Türkiye ile benzer oranda paylaşmaktadır.

Ancak grafik 16’ya dikkatlice baktığımızda Çin’in Ekim-Kasım 2008 döneminde Fransa pazarında ani bir azalma yaşadığını görebiliriz. Bu azalma dönemsel çorap satın alan Fransa pazarında görülen aşırı oynaklıktan mı kaynaklanıyor yoksa Çin Fransa pazarında kalıcı bir pazar payı kaybı ile mi karşı karşıya kalacak? Bu durumu elimizdeki kısıtlı data ile analiz etmek için henüz çok erken.

Grafik 17’de Fransa’nın Çin ve Türkiye’den çorap alımlarının ne derece dalgalandığını görmekteyiz. Muhtemelen Fransızlar daha iyi fiyat alabilmek için hem Türkiye’den hem de Çin’den toplu olarak mevsimsel alım yapmaktalar. Bu grafikte azalan trend çizgisi bize hem Türkiye hem de Çin tarafından yapılan alımlarda 2008 yılının ikinci yarısında bir yavaşlamanın başladığına işaret etmektedir.

Fransa pazarı, grafik 18’de görüleceği gibi, ortalama 0.8 avroya varan fiyatlarıyla, Türkiye’nin neredeyse en yüksek fiyata çorap sattığı bir pazar görünümünü veriyor bana. 

Çin fiyatları da 2008 yılının ikinci yarısında son yıllardaki en yüksek seviyelerine ulaşmış bu pazarda.

Grafik 19’da, Türkiye ve Çin’in fiyat makasının, Ağustos 2008 ayından beri Fransa pazarında, diğer tüm pazarlarda olduğu gibi hızla daralmakta olduğu görebilirsiniz. Ancak daralan makasa rağmen Çin ile fiyat farkımızın %40 mertebesinde olması ve hala Çin ile kafa kafaya pazar payını paylaşabiliyor olmamız, Fransızların pahalı çorapları Türkiye’den aldıkları ve pahalı segmentin bu ülkede bir hayli büyük olduğunu, ucuz çorapları ise, diğer tüm pazarlarda olduğu gibi, Çin’den aldıklarını göstermektedir.

İTALYA PAZARI ANALİZİ

İtalya pazarı 4. büyük pazarımızdır.Grafik 20 bize İtalyan pazarının ithalatını uzun bir süre, büyük ölçüde Çin’den karşılarken son günlerde Çin alımlarını ciddi oranda azaltmakta olduğunu göstermektedir.  Türkiye ise İtalya pazarında payını arttırmaktadır.

Grafik 21 bize İtalya’nın özellikle Çin’den çorap alımlarını önemli ölçüde azaltmakta olduğunu göstermektedir. Daha düşük olan Türkiye satışları ise nispeten daha stabil gitmekle birlikte azalmaya başlamıştır yılın son aylarında.

Grafik 22’de göreceğiniz Çin’in dönem dönem İtalya pazarında 0.10 avroya varan oldukça düşük fiyatları, yüksek ithalat dönemleriyle çakıştığı için şu çıkarımı yapabiliriz. Çin belkide İtalyan pazarını geçmişte, dönem dönem, Çek Cumhuriyeti örneğinde gördüğümüz gibi sokak pazarlarında satılan çorapların geçişi için (gümrüğü) kullanmaktaydı.  Ancak son trendler bu tür uygulamaların İtalyan pazarında artık görülmediğine işaret ediyor olabilir.

Grafik 22 bize, hem Türkiye’nin hemde Çin’in İtalya’ya yaptığı çorap ihracatının ortalama fiyatlarının gittikçe arttığını göstermektedir. Azalan satış ve artan ortalama fiyat herzaman daha az ancak daha pahalı ve üst kalitedeki çorapların satışının devam ettiğine işaret eder.  Çin’de ise ortalama fiyatın yükselmesinin diğer nedeni ise yukarıda bahsettiğim çok ucuz fiyatlı pazar çoraplarının geçiş noktası olma özelliğini yitiriyor olmasıda olabilir. 

SONUÇ OLARAK

2009 yılının yazlık çorap dönemi için net birşey söyleyemesemde 2009 yılının kış çorap sezonunda Çin karşısında kayıplarımızı kısmen geri alabileceğimiz bir döneme gittiğimizi umuyorum.

Finansal krizin devam ediyor olması, stokların yüksek finansal maliyetine katlanmak istemeyen ve Çin’li üreticilerin peşin akteditifli satışlarına daralan banka limitleri nedeniyle cevap vermekte zorlanan Avrupa’lı alıcıların hızlı siparişlerine en kısa zamanda cevap verebilecek Türkiye pazarına yönelmesi, maliyetini dolar bazında yapan Çin çorap üreticilerinin artan paritede artan dolar karsısında Avro ve İngiliz sterlini bazında fiyat arttırmak zorunda kalmaları ve bunun sonucunda Çin ile fiyat makasımızın daralması, önümüzdeki aylarda bizleri rahatlabilecek ipuçlarını içermektedir.

Finansal krizin tüm dünyayı salladığı bu dönemde yinede, iyiki çorap endüstrisindeyiz diyorum son günlerde kendi kendime. Şanslıyız, çünkü Dünya’da tek rakibimiz Çin. Dünya çapında aşırı kapasiteyle kalakalan, birçok rakibi olan, Türkiye’de birçok endüstrideki iş sahipleri, bizler kadar şanslı değil. Bu şartlarda, daralan pazarlarda kimin ayakta kalabileceği hesabı yapılıyor diğer endüstrilerde.

Bizler ise, diğer endüstrilerle karşılaştırma yapıldığında, ana pazarımız olan Avrupa’da çorap satışlarının 2008 yılının son çeyreğinde tahminen %15-25 aralığında daralmasına rağmen, tek rakibimiz olan Çin’in rekabet gücündeki olası azalmalar ve bizim pazara olan yakınlığımızın getirebileceği avantajlarla, 2009 yılını yinede mümkün olduğunca az hasarla atlatabilme şansına sahibiz. 

Birçok belirsizliklerle dolu olan 2009 yılının hepimize sağlık, mutluluk ve bol kazançlar getirmesini diliyorum.