TÜRKİYE AMERİKA ÇORAP PAZARINDA ÇOK ZORLANMAYA BAŞLADI

Mithat Aracı

Amerikan Ticaret Bakanlığı, Tekstil ve Hazır Giyim ofisi (Office of Textiles and Apparel - OTEXA) rakamlarına dayanarak sizlere Amerika Çorap Pazarında Türkiye olarak nasıl konumlanmakta olduğumuzu analiz edeceğim.

Amerika Çorap pazarı OTEXA istatistiklerine gore 4 kategoriye ayrılmaktadır.  Bu kategoriler 332,432,632 ve 832 no.ludur.  332 no.lu kategori pamuklu çoraplar, 432 no.lu kategori yünlü çoraplar, 632 no.lu kategori sentetik (MMF) çoraplar ve 832 no.lu kategori ise ipek ve bambu, soya vs. gibi doğal liflerden yapılan iplerle örülen çorapları tanımlamaktadır.

SATIŞ TRENDLERİ

Türkiye, 2000 yılıyla başlayan süreçte pamuklu çorap kategorisinde giderek artan bir tempoda 2003 yılına kadar Amerika pazarına çorap şatışlarını arttırmıştır. 2000 yılında görülen %138’lik olağanüstü artış hızı yerini daha sonraki yıllarda azalmaya bırakmıştır. Ancak 2007 yılında görülen %43’lik ciddi daralma bize alarm zillerini çaldıracak büyüklüktedir.

2007 yılında yaşadığımız azalmanın bir numaralı nedeni doların hem dünyada hem de Türk lirasına karşı çok zayıf gitmesidir.  Ayrıca bir diğer neden de yazının ilerleyen kısımlarında göreceğiniz Amerikan pazarında Çin’den kaynaklanan artan fiyat baskısıyla düşen fiyatlardır ve bu durum bize, çorap ihracatçılarımızın, Amerikan pazarı için Türkiye maliyetleri  ve dolar kuru ile fiyat tutturamadığına işaret etmektedir.

TOPLAM PAZAR SATIŞLARINA BİR GÖZ ATALIM

Türkiye Amerika pazarında, 1998 yılından başlayan 2005 yılında sonlanan süreçte kesintisiz olarak hızlı bir ihracat artışı yaşamıştır.  1998 yılında 16 milyon çift olan satışımız 2005 yılında 81 milyon çift ile zirve yapmıştır.  2006 yılından başlayan süreçte ise düşük giden dollar kurlarının Amerika’ya olan ihracattaki negative etkisi oldukça hissedilmekte ve bu nedenle Türkiye Amerikan çorap pazarından hızla geriye çekmektedir. Bu azalma 2006 yılının Nisanı ile 2007 yılının Mayısı arasındaki 12 aylık süreçte 66 milyon çifte kadar düşmüştür.

SATIŞLARIN KATEGORİK DAĞILIMI

 Amerika’ya yaptığımız çorap satışlarımızın 90’lı yılların ikinci yarısında önemli ölçüde artışa geçtiğini ancak bu artışın özellikle pamuklu çorap kategorilerinde meydana geldiğini bir önceki başlıkta görmüştük.  Aşağıdaki grafik’te ise bu durumu görsel olarak izleyebilmekteyiz.  1989 yılında Amerika’ya yapyığımız çorap satışlarımızın neredeyse 98%’i sentetik çoraplarken bu oran 1995 yılında %60’a düşmüş, hızla azalarak 2001 yılında %20 seviyesini gördükten sonra son yıllarda %12-14 aralığında stabilize olmuştur.   

FİYATLARIN DEĞİŞİMİ

 Amerika pazarında artış yaşamaya başladığımız yıllarda en yüksek 0.34 dolara kadar çıkan ortalama sentetik çorap satış fiyatlarımız 2002 yılıyla birlikte Çin’in Amerika pazarına özellikle sentetik ürünlerle saldırması sonucu hızla düşerek bu yıl 0.13 dolara kadar gerilemiştir. 

 Aynı şekilde 2001 yılında 0.23 dolara kadar çıkan pamuklu soket çorap fiyatları da bu yıldan sonra azalmaya başlamiş, 2007 yılının ilk 5 ayı toplamında 0.16 dolarda stabilize olmuştur.  Ancak Türk lirasının 2007 yılında dolarak karşı değerindeki artış da bu azalan fiyatlara eklendiğinde, Amerika pazarında yaşadığımız düşüşe hiç şamamak gerek.

SONUÇ OLARAK

 Amerika pazarında yaşanan düşüş sonucu üretime ara vermek zorunda olan makinalar, doğal olarak ya Avrupa pazarına çalışmak üzere yönlendirilecek ya da durdurulacaktır.  Bu makinaların Avrupa pazarı için çalıştırılması ise zaten son yıllarda büyük artış yaşamadığımız Avrupa pazarında hepimiz üzerine artan fiyat baskısı yaratmaktadır.  Son günlerde medyada yer alan haberler ışığında belkide Amerika pazarı için çalışan bir kısım makinamızı fiyat tutturabilmek için Mısır ve Ürdün gibi Amerika ile serbest ticaret anlaşması olan ülkelere göndersek dah iyi olurmu? sorusu geliyor aklıma.

Amerika pazarının daha detaylı analizini daha sonraki günlerde yapmaya devam edeceğim.